شهرستان پاسارگاد

معرفی آرامگاه کوروش هخامنشی در پاسارگاد

  • معرفی آرامگاه کوروش هخامنشی در پاسارگاد
  • معرفی آرامگاه کوروش هخامنشی در پاسارگاد
  • معرفی آرامگاه کوروش هخامنشی در پاسارگاد
  • معرفی آرامگاه کوروش هخامنشی در پاسارگاد
  • معرفی آرامگاه کوروش هخامنشی در پاسارگاد
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

آرامگاه کوروش کبیر در مجموعه پاسارگاد در دشت مرغاب در مسیر جاده اصفهان به شیراز در استان فارس، شهرستان پاسارگاد، واقع شده و سالیانه پذیرای تعداد زیادی از هموطنان جهت بازدید از مجموعه می باشد. در سال ۵۲۹ پیش از میلاد کوروش به قبایل سکاها در آسیای مرکزی (شمال شرق ایران) حمله کرد و در جنگ با ماساگت‌ ها کشته شد. وی را در این مقبره دفن کردند.

این آرامگاه مهم ترین اثر مجموعه پاسارگاد است و در سال ۱۸۲۰ میلادی به عنوان آرامگاه کوروش شناسایی شد. فاصله مجموعه پاسارگاد از تخت جمشید حدودا ۷۵ کیلومتر است.

این آرامگاه که همچون گوهری در میان دشت مرغاب خودنمایی می کند، در گذشته میان باغ های سلطنتی قرار داشت و از سنگ های عظیم که درازای بعضی از آنها به هفت متر می رسید، بنا شده بود. تخته سنگ های آرامگاه با بست های فلزی به هم متصل شده بود. این بست ها بعدها دزدیده شد، هر چند بیشتر این آسیب ها بعدها ترمیم شد، اما جای خالی برخی از آنها به صورت حفره هایی در دل سنگ برجای مانده است.

آرامگاه کوروش تنها بنایی در پاسارگاد است که توصیف آن در منابع یونانی آمده‌است. از قدیمی‌ ترین توصیف‌ های مربوط به آرامگاه کوروش می‌ توان به توصیف اریستوبولوس، یکی از همراهان اسکندر مقدونی در لشکر کشی‌ اش به قلمرو هخامنشیان نام برد که توسط آریان در کتاب آناباسیس اسکندر بدین شکل ثبت شده‌ است: «قسمت‌ های پایینی آرامگاه از سنگ‌ هایی تشکیل شده بود که به شکل مربع بریده شده بودند و در کل یک قاعده مستطیلی شکل را تشکیل می‌ دادند. بالای آرامگاه یک اتاق سنگی بود که یک سقف و یک در داشت و به قدری باریک بود که یک مرد کوتاه قد به‌ سختی می‌ توانست داخل اتاق شود. در داخل اتاق یک تابوت طلایی وجود داشت که پیکر کوروش را در داخل آن قرار داده بودند. یک نیمکت نیز با پایه‌ هایی از طلا در کنار تابوت قرار داشت. یک پرده بابلی پوشش آن (احتمالاً نیمکت) بود و کف اتاق نیز با فرش پوشانده شده بود. یک شنل آستین‌ دار و سایر لباس‌ های بابلی روی آن قرار داشتند. شلوارها و جامه‌ های مادی در اتاق یافت می‌شد، بعضی تیره و بعضی به رنگ‌ های دیگر بودند. گردنبند، شمشیر، گوشواره‌ های سنگی با تزیینات طلا و یک میز نیز در اتاق بودند. تابوت کوروش بین میز و نیمکت قرار داشت. در محوطه آرامگاه یک ساختمان کوچک برای روحانیون وجود داشت که وظیفه نگهداری آرامگاه کوروش را بر عهده داشتند.»

بنای آرامگاه مشتمل بر اتاقی چهار گوش است که بر فراز یک سکوی شش طبقه قرار دارد. زیر سقف اتاق تا سطح بالای بام آرامگاه، در حدود سه متر فاصله دارد و در این فاصله، محل دو قبر تعبیه شده است که یکی را خوابگاه ابدی کوروش و دیگری را مدفن همسر او (کامان وان) مادر کمبوجیه دانسته اند.

معماری آرامگاه کوروش

آرامگاه کوروش از سنگ‌ های آهکی سفیدی که به زردی متمایل است و احتمالاً از معدن سیوند تأمین شده‌ است، بنا شده‌ است. ساختمان آرامگاه ۲۵۰۰ سال در برابر عوامل مخرب طبیعی و غیر طبیعی پایداری کرده‌است و هنوز در دشت پاسارگاد پابرجاست. قاعده یا زیربنای اصلی آن سکویی است سنگی که طرح آن یک مربع مستطیل به طول ۱۳٫۳۵ متر و عرض ۱۲٫۳۰ متر می‌ سازد. این ساختمان از دو قسمت کاملاً متمایز تشکیل شده‌ است؛ یک سکوی سنگی شش پله‌ ای، و یک اتاق با سقف شیروانی بر فراز پله ششم.

ارتفاع کلی بنا اندکی بیش از ۱۱ متر است. سکوی اول، که پله اول را تشکیل می‌دهد، ۱۶۵ سانتیمتر ارتفاع دارد، اما حدود ۶۰ سانتیمتر آن در اصل نتراشیده و پنهان بوده‌ است، یعنی این هم مانند پلکان دوم و سوم دقیقاً ۱۰۵ سانتیمتر ارتفاع داشته‌ است. پلکان چهارم و پنجم و ششم هر یک ۵۷٫۵ سانتیمتر ارتفاع دارند. پهنای سکوها نیم متر است و سطح سکوی ششمین که قاعده اتاق آرامگاه را تشکیل می‌ دهد، حدود ۶٫۴۰ متر در ۵٫۳۵ متر است.

اتاق آرامگاه دارای ۳٫۱۷ متر طول، ۲٫۱۱ متر عرض و ۲٫۱۱ متر ارتفاع است. دیوارش ستبر است و تا ۱٫۵ متر ضخامت دارد و از چهار ردیف سنگ نیک تراشیده، ساخته شده است. ردیف‌ های اول و دوم بلندتر از ردیف سوم و چهارم‌ اند و در ضلع شمال غربی ظاهراً دری دو لنگه که کشویی باز می‌ شده است، وجود داشته که اکنون از بین رفته‌ است. مدخل کنونی ۷۸ سانتی‌ متر پهنا و ۱۴۰ سانتی‌ متر بلندی دارد و آستانه آن نیز عمیق است. در هر یک از دو گوشه آستانه کوچک، یک فرورفتگی برای پاشنه درها درست کرده‌ اند و شیارهایی افقی به عمق ۱۶ سانتیمتر در یک سمت و ده سانتی متر در سمتی دیگر، تا دو لنگه در هنگام باز شدن در آن‌ ها راه یابند و جای گیرند.

در پیشانی اتاق آرامگاه یعنی در مثلث بالای درگاه، یک گل بسیار آراسته نقش کرده بودند که امروز تنها نیمی از آن، آن هم به صورت بسیار ضعیف باقی‌ مانده‌ است. مسافری اروپایی به نام یوهان آلبرشت فون ماندلسلو در سال ۱۶۳۸ میلادی این گل را دیده‌ است و تصویر آن را نیز در نقشی که از آرامگاه کوروش کشیده‌ است، آورده‌ است ولی تا مدت‌ ها این نقش از یاد رفته بود و یا به صورت دیگری تعبیر می‌ شد تا آنکه دیوید استروناخ در سال ۱۹۶۴ میلادی آن را بازیافت و توصیف و تفسیر نمود. گل مورد بحث ۱۲ پر اصلی می‌ داشت که خارج از محوطه آن ۲۴ پر دیگر و بیرون از این ها ۲۴ پر نوک‌ دار دیگر آورده بودند. این نقش به تصویر خورشید می‌ ماند و با توجه به اینکه ایرانیان نام کوروش را با خورشید تطابق داده بودند، این گل خورشیدی نماد و مظهر شخص کوروش و نمودار مقام روحانی او نزد ایرانیان بوده‌ است.

سقف آرامگاه از درون صاف و ساده‌ است ولی از بیرون شیروانی شکل است و شیب دو طرفه آن به شکل عدد هشت است. این سقف از دو سنگ گران پیکر ساخته شده‌ است که بر روی آن یک سنگ هرمی به قاعده ۶٫۲۵ متر در ۳ متر و به کلفتی نیم متر قرار گرفته‌ است و بر روی آن، سنگ بالای سقف جای می‌ داشت، که اکنون موجود نیست. گمان می‌ رود که طبق سنت هخامنشی، برای سبک شدن و بهتر جابه‌جا کردن سنگ‌ های گران، داخل سقف را گود کرده‌ اند. فرصت‌ الدوله شیرازی به وجود فضای خالی میان سقف درون و سقف شیب‌ بامی بیرون پی برده‌ بود و آن را محل دفن مرده دانسته بود: سقف آن آرامگاه از طرف بیرون شیب بامی است ولی از درون مسطح است. لهذا از پشت این سقف مسطح اندرون تا زیر مقعر سقف بیرون مجوف (خالی) است به شکل مثلث و آن جا محل دفن مرده بوده و در زمان‌ های گذشته پشت بام را سوراخ کرده و سنگ هایش را شکسته‌ اند. بعضی از اهالی که از آنجا بالا رفته، آن دخمه را دیده‌ اند، مذکور بودند که در آن تابوت از سنگ نهاده‌ اند و مرده در آن تابوت بوده. اکنون جسد هبا منثور است (مثل غبار پراکنده است).

این قسمت میان تهی که فرصت شیرازی از آن یاد می‌کند، عبارت است از یک گودی به طول ۴٫۷۵ متر که حدود یک متر عرض دارد و ۸۵ سانتیمتر عمق. برای این که درازی این گودی استقامت سقف را متزلزل نکند، آنرا دو تکه‌ ای ساخته‌ اند. ولی این نظر که فضای خالی محل قرار گرفتن تابوت یا حتی دو تابوت (با توجه به تقسیم فضای میان‌ تهی به دو) بوده‌ است، در گذشته طرفدارانی داشته‌ است.

کف اتاق آرامگاه از دو تخته‌ سنگ سترگ تشکیل شده‌ است. طبق گزارش جرج کرزن در سال ۱۹۸۲ میلادی تخته‌ سنگ بزرگ‌ تر از حفره‌ های بزرگی که در آن کنده شده بود آسیب دیده بود. احتمالاً برای اینکه معلوم شود زیرش چیست.

تا حدود ۱۰۰ سال پیش باور بر این بود که این بنا آرامگاه مادر سلیمان باشد و در دوره اتابکان در زمان آل بویه با استفاده از ستون‌ های باقی مانده از کاخ‌ های باستانی مسجدی با نام مسجد اتابکی در گرد آن ساخته و یک محراب کوچک در خزانه آرامگاه کنده‌ کاری شد. در دهه ۱۹۷۰ بقایای مسجد پاکسازی شده و تکه‌ های تاریخی به نزدیکی مکان‌ های اصلی‌ شان بازگردانده شدند.

آرامگاه کوروش در همه دوره هخامنشی مقدس به شمار می‌ آمده است.  این امر باعث گردیده که در دوران اسلامی هم این تقدس حفظ شود. اما تعبیر اصلی بنا دیگر مشخص نبوده‌ است و از سوی دیگر مردم هم ساختن بناهای با عظمت سنگی را خارج از قوه بشری می‌ دانسته‌ اند و به حضرت سلیمان که دیوان را برای کارهای دشوار در خدمت داشته‌ است، نسبت می‌ داده‌ اند. به همین جهت آرامگاه کوروش را هم از بناهای آن حضرت می‌ شمردند و آن را به مادر او نسبت می‌ دادند و “مشهد مادر سلیمان” می‌ خواندند.

نوروز در آرامگاه کوروش

چند سالی است که در لحظه تحویل سال نو عده‌ ای از ایرانیان برای برگزاری جشن نوروز و گرامیداشت یاد و خاطره کوروش بزرگ در آرامگاه وی گردهم جمع می‌شوند و به شادی و پایکوبی و گلباران آرامگاه بزرگ می‌پردازند. گستردن پرچم سه رنگ ایران و نهادن سبزه، هفت سین، نگاره اشو زرتشت، اوستا و خواندن گروهی سرود ای ایران، اوستا خوانی و شاهنامه‌ خوانی از جمله برنامه‌ های این جشن است.

ثبت در ایران و میراث یونسکو

این اثر در سال ۲۰۰۴ میلادی به عنوان زیر مجموعه پاسارگاد تحت شماره ۱۱۰۶ در میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌ است. همچنین این آرامگاه در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ خورشیدی به شماره ۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- راهنمای مصور ایرانگردی، موسسه کتاب سرای اعلمی، حمید اعلمی، بهار 1391.

2- تارنمای گردشگری مکان بین

3- تارنمای باشگاه خبرنگاران جوان

4- ویکی پدیا

اطلاعات این مکان
آدرس
بزرگراه صفا شهر به سعادت شهر، جاده پاسارگاد، آرامگاه کوروش بزرگ
نوع
آرامگاه تاریخی
تاریخ ثبت در آثار ملی ایران
24 شهریور 1310
شماره ثبت در آثار ملی ایران
19
تاریخ ثبت در آثار جهانی یونسکو
سال 2004 میلادی
شماره ثبت در آثار جهانی یونسکو
1106

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران