امامزاده سید حمزه‌ تبریز

  • امامزاده سید حمزه‌ تبریز
  • امامزاده سید حمزه‌ تبریز
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

امامزاده سید حمزه‌ در محله سرخاب‌ تبریز، در محل‌ تقاطع‌ خیابان‌ ثقه الاسلام‌ و بازارچه سید حمزه‌ قرار دارد که‌ در گذشته‌ از شکوه‌ و عظمت‌ زیادی‌ برخوردار بوده‌ است‌.

صاحب‌ کتاب‌ «روضات‌ الجنان‌ و جنات‌ الجنان‌» شکوه‌ و زیبایی‌ و بلندی‌ بنا را تعریف‌ کرده‌ و گنبد و عمارت‌ مقبره‌ را «از کمال‌ ارتفاع‌ با آفتاب‌ برابر» ستوده‌ است‌.

سید حمزه‌، که‌ در دربار غازان‌ خان‌ از جایگاه‌ ویژه‌ ای‌ برخوردار بوده‌ در سال‌ ۷۱۴ هجری قمری به‌ دست‌ مغولان‌ کشته‌ شد و در بنایی‌ که‌ میرزا ابوطالب‌ (وزیر آذربایجان‌) در همان‌ سال‌ بر آرامگاه‌ وی‌ احداث‌ کرده‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شد.

آنچه‌ امروز از بقعه‌ سید حمزه‌ باقی‌ مانده‌، صحن‌ نسبتاً وسیعی‌ است‌ که‌ در سمت‌ جنوب‌ آن‌، مقبره‌ قرار گرفته‌ و در سمت‌ شرق‌ و شمال‌ آن‌، حجرات ‌و مدرسه هایی است‌ که‌ از ده‌ ها سال‌ پیش‌ متروک‌ مانده‌ و به‌ امانتگاه‌ اموات‌ تبدیل‌ شده‌ و در تعمیرات‌ سال‌ های‌ ۱۳۳۳-۱۳۳۴ هجری شمسی که‌ از محل‌ اوقاف‌ ظهیریه‌ به‌ عمل‌ آمده‌ دوباره‌ به‌ حجره و اقامتگاه‌ طلاب‌ علوم‌ دینی‌ تغییر صورت‌ داده‌ است‌.

این‌ بقعه‌ گنبد بلندی‌ دارد. طاق‌ زیرین‌ گنبد آیینه‌ کاری‌ شده‌ و بر دور آن‌ کتیبه‌ هایی‌ که‌ مشتمل‌ بر تاریخ‌ می‌باشد نوشته‌ اند.

اصل‌ بقعه‌، مقبره کوچکی‌ است‌ که‌ تقریباً چهار ذرع‌ طول‌ و سه‌ ذرع‌ عرض‌ دارد.

حجره جداگانه‌ ای در سمت‌ غربی‌ آن‌ بوده‌ که‌ بین‌ مقبره‌ و آن‌ حجره‌ دیواری‌ فاصله‌ بوده‌ است‌.

ضمناً قبر میرزا محمد ابراهیم‌ وزیر، در دهلیز سرداب‌ واقع‌ است‌ و اسم‌ آن‌ مرحوم‌ در دو سوی‌ دری‌ که‌ به‌ گنبد داخل‌ می‌شود، نوشته‌ شده‌ است‌.

در ترکیب‌ فعلی‌ بنا، نمونه‌ هایی‌ از حجاری‌ و کاشی کاری‌ پیشین‌ به‌ چشم‌ می‌خورد که‌ از نمونه‌ های‌ بسیار جالب‌ حجاری‌ آن‌ طاق مرمرین صحن سردر مدرسه است که از چهار قطعه مرمر بزرگ تشکیل یافته است.

پایه‌ های‌ طاق‌ از سنگ‌ مرمر ساده‌ ای هستند که‌ به‌ جای‌ نمونه‌ های‌ اصلی‌ گذاشته‌ شده‌اند.

در پیشانی‌ این‌ طاق‌ از دو سو به‌ طور متقابل‌ به‌ خط‌ ثلث‌ عالی‌ آیه شریفه «ادخلوها بسلام‌ آمنین‌» و در زیر هریک‌ از آنها در میان‌ ترنج‌ عبارت‌ «یامفتح‌ ا‌لابواب‌» به‌ طور برجسته‌ کنده‌ شده‌ است‌. در نوک‌ ترنج‌ ها، یک‌ ختایی‌ کوچک‌ و در اطراف‌ آنها اسلیمی‌ هایی‌ دیده می شوند.

در کرانه‌ های‌ طاق‌ در جانب‌ شرقی‌ و غربی‌ خطوط‌ نستعلیق‌ حک‌ گردیده‌ که‌ با یک‌ رشته‌ اسلیمی‌ زیبا تزئین‌ یافته‌ است‌.

عرض‌ این‌ طاق‌، ۱۸۳ و بلندی‌ قسمت‌ اصلی‌ آن‌ ۱۲۰ سانتی‌ متر است‌. بالای‌ طاق‌ سردر نیز، سنگ‌ نوشته‌ مرمرینی‌ نصب‌ شده‌ که‌ مربوط‌ به‌ زمان‌ ناصر الدین‌ شاه‌ قاجار است‌ و حکایت‌ از تعمیر این ‌بقعه‌ به‌ سال‌ ۱۲۷۹ هجری قمری دارد.

به‌ طاق‌ مرمرین‌ در ورودی‌ بقعه‌ که‌ نمای‌ شمالی‌ آن‌ یکی‌ از شاهکارهای‌ حجاری‌ دوره‌ صفویه‌ به‌ شمار می‌رود نوشته‌ هایی‌ با تزئین‌ اسلیمی‌ و ختایی‌ و گیاهی‌ دیده‌ می‌شود.

در قسمت‌ پایین‌ هر یک‌ از پایه‌ های‌ طاق‌، یک‌ ترنج‌ قندیلی‌ گلدار تعبیه‌ گردیده‌ که‌ در داخل‌ ترنج‌ سمت‌ راست‌، عبارت‌ «میرزا محمد ابراهیم‌ وزیر آذربایجان‌» به‌ طور برجسته‌ حجاری‌ شده‌ است‌ و نشان‌ می‌دهد که‌ جسد میرزا ابراهیم‌ در آستانه بقعه‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شده‌ است‌. علاوه‌ بر این ها، آیینه‌ بندی‌ طاق‌ بالای‌ صندوق‌ نیز دارای‌ ارزش‌ هنری‌ است‌. هر چند که‌ در وسط‌ بنا صندوقی‌ نهاده‌ شده‌ اماخود قبر همچون‌ دیگر مقابر دوره ایلخانی‌، در سرداب‌ زیرین‌ بنا قرار دارد.

در جانب‌ غربی‌ صحن‌ بقعه سید حمزه‌ مسجد عالی‌ و با شکوه‌ ظهیریه‌ قرار گرفته‌ است‌ که‌ مسجدی‌ است‌ مستطیل‌ شکل‌ بدون‌ ستون‌ به‌ ابعاد ۲۰*۸ متر دارای‌ یک‌ گنبد بزرگ‌ به‌ قطر هشت‌ متر در وسط و در طاق و دو گنبد کوچکتر در سمت شمال و جنوب و یک مخارجه به ابعاد ۸*۴ متر در جانب غربی و در شاه نشین ۴*۱ متر و یک شاه نشین ۸*۱ متر در جانب‌ شرق‌. در چهار سوی‌ گنبد بزرگ‌ چهار منفذ کوچک‌ جهت‌ روشنایی‌ و تهویه مسجد تعبیه‌ شده‌ است‌. دو در کوچک‌ نیز از جانب‌ غربی‌ به‌ طور قرینه‌ به‌ دو مخزن‌ کوچک‌ باز می‌شود. دور تا دور مسجد ازاره مرمری‌ خوش‌ رنگی‌ به‌ بلندی‌ ۱۰۵ سانتی‌ متر دارد که‌ در قسمت‌ فوقانی‌ آنها آیاتی‌ با خط‌ ثلث‌ بسیار زیبا به‌ طور برجسته‌ نقر‌ شده‌ است‌. طاق های‌ مرمرین‌ محراب‌ در ورودی‌ روبروی‌ محراب‌ و دو مخزن‌ کوچک‌ که‌ در بالا از آنها نام‌ برده‌ شده که همه‌ مزین‌ به‌ نقش‌ ترنج‌ است.

این‌ مسجد بیشتر به‌ مسجد «سید حمزه‌» در بین‌ مردم‌ معروفیت‌ دارد. سابقاً «قزللو مسجد» می‌گفتند و شاید علتش‌ مذهب‌ بودن‌ تمام‌ تزئینات‌ و کتیبه‌های‌ طاق‌ها، ازاره‌ها و رواق‌ها بوده‌ است‌. بانی‌ این‌ مسجد و اضافات‌ آن‌ از قبیل‌ دارالشفاء و شبستان‌ و مدرسه، ظهیرالدین‌ میرزا محمد ابراهیم‌ پسر صدر الدین‌ محمد، وزیر آذربایجان‌ بوده‌ که‌ بقعه‌ و مدرسه سید حمزه‌ را تعمیر کرده‌ و مسجد مورد بحث‌ و متعلقات‌ و منضمات‌ آنرا به‌ سال‌ یک‌ هزار و هشتاد و هفت‌ هجری‌ قمری‌ احداث‌ و موقوفات‌ زیادی‌ برای‌ حفاظت‌ و نگهداری‌ و اداره امور مربوط‌ بدان‌ معین‌ کرده‌ است‌. این‌ موقوفات‌ به‌ نام‌ ظهیریه‌ معروفند.

قرار گرفتن بقعه امامزاده سید حمزه بن موسی بن جعفر(ع) در کنار مقبره الشعرا قداست و معنویت خاصی به این مکان تاریخی و فرهنگی بخشیده است. نمونه های حجاری ظریف باقی مانده از این بقعه نشان دهنده عظمت بنای اولیه است که نزد مردم تبریز از اعتبار و ارزش والایی برخوردار بوده و اعتقاد به عزت و برکت آن باعث شده است که تنی چند از عارفان و بزرگان بنا به وصیتشان در جوار آن دفن شوند.

این مکان هم اکنون با اندکی بازسازی به زیارتگاه و معبد پر رفت و آمدی تبدیل شده است که زائران از نقاط مختلف استان و نقاط مختلف کشور به زیارت این سید جلیل القدر مشرف می شوند.

بنای نخست این بقعه به روایت سنگ مرمر بالای سر در صحن در سال ۷۱۴ هجری قمری احداث شده و صاحب مقبره که سید جلیل القدر به نام ابوالحسن حمزه بن حسن بن محمد می باشد با ۱۶ واسطه نسبتش به امام موسی بن جعفر (ع) می رسد.

بقعه این امامزاده بعد از سالها، در سال ۱۳۸۲ با تخصیص اعتباری معادل ۶۸۱ میلیون ریال از محل اعتبارات استانی توسط سازمان میراث فرهنگی استان بازسازی و مرمت شد و با آیینه کاری داخل بقعه توسط سازمان اوقاف و امور خیریه استان اندکی احیا گردید اما هم اینک نمای خارجی این مکان به قدری آشفته و ناهمگون است که از دور برای هر رهگذری مشخص نیست، اما با این وجود داخل صحن همه روزه مملو از زائران است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

پرتال شهرداری تبریز

اطلاعات این مکان
آدرس
تبریز، خیابان ثقة الاسلام‌، جنب مقبرة الشعرا

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران