باغ دلگشا شیراز

  • باغ دلگشا شیراز
  • باغ دلگشا شیراز
  • باغ دلگشا شیراز
  • باغ دلگشا شیراز
  • باغ دلگشا شیراز
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

باغ دلگشا از دیگر باغ های شیراز است که در شمال شرقی شیراز و در فاصله کمی از آرامگاه سعدی قرار دارد. این باغ یکی از باغ های تاریخی دیدنی و زیبای شهر شیراز است که نارنجستان بزرگ آن و آب نماهای بسیار جالب اش بر شهرت آن افزوده اند. این باغ در جبهه شمال شرقی و در سمت جنوب تنگ آب خان و در بستری کوهستانی واقع شده است. این باغ ۷/۵ هکتار مساحت دارد و هم اکنون از گردشگاه های دیدنی شیراز است.

سابقه آبادانی و وجود باغ دلگشا نه تنها به پیش از دوره سلسله آل اینجو و آل مظفر می رسد، بلکه وجود باغ دلگشا در پیش از اسلام یعنی دوره حکومت ساسانیان هم قطعی است زیرا این باغ در نزدیکی مظهر کاریزی کهن و در حریم قلعه بسیار قدیمی و مشهور کهندژ یا قهندژ بوده است که بقایای آن تا نیم سده پیش بر فراز کوه مقابل قرار داشت و چاه های عظیم این دژ کهن مشهور به چاه قلعه بندر و چاه دختر، هم اکنون بر بالای این کوه واقع است.

در دوره تسلط تیمور گورکانی در فارس که با کشتن شاه منصور و انقراض سلسله آل مظفر، این سرزمین را تسخیر نمود، باغ دلگشا و چند باغ دیگر شیراز همچنان در آبادانی بوده و تیمور که یک بار در سال ۷۸۹ و نوبت دوم در سال ۷۹۵ هجری قمری به شیراز آمده پس از دیدن این باغ، باغی بزرگ  در سمرقند به همین شیوه و به نام دلگشا احداث کرده است.

باغ دلگشا در دوره صفویه نیز از باغ های معروف شیراز به شمار می رفته و در تصاویر جهانگردان اروپایی آمده است.

در دوره افشاریه این باغ همچنان آباد و احتمالا مدتی در تملک میرزا محمد کلانتر فارس بوده است. میرزا محمد کلانتر که معاصر تمام دوره افشاریه و زندیه بوده این باغ را جز باغ های معمور ایرانی یاد کرده است. در ماجرای طغیان محمد تقی خان شیرازی علیه نادر شاه که در شیراز در محاصره سپاهیان نادر قرار گرفته بود، باغ های شیراز از جمله باغ دلگشا صدمه زیادی دید و سپس در دوره فترت پس از مرگ نادر شاه تا استقرار حکومت زندیه باقیمانده باغ های شیراز به کلی ویران شد.

در دوره قاجاریه ابتدا در سال ۱۲۰۵ هجری مرحوم حاجی ابراهیم اعتماد الدوله شیرازی باغ را احداث نمود. پس از او، رو به خرابی رفت و مرحوم نواب رضا قلی میرزا در سال ۱۳۳۶ هجری این باغ را خرید و مرمتش کرد. عمارت کلاه فرنگی را او ساخت و بدین نام موسوم نمود. ولی این باغ باز از اعتبار خود افتاد. تا سال ۱۳۶۷ هجری مرحوم حاجی میرزا علی اکبر قوام الملک آن را حصاری کشیده و عمارتش را تعمیر نمود و ایوانی با دو ستون یکپارچه بر کلاه فرنگی بیفزود و آن را به پسرش میرزا فتحعلی خان بخشید. میرزافتحلی خان نیز حمامی بر آن افزود.

در وسط باغ عمارتی است به طرز کلاه فرنگی که در مقابل آن حوضی و تالاری با اتاق ها و ایوان ها ساخته و پرداخته اند. حوض بزرگ دیگری در جلوی تالار است و در هر سوی آن باغ، آبشارهای فراوان دیده می شود. آب باغ از قنات بند است که به آب سعدی مشهور است و باغ را مشروب می نماید.

عمارت کلاه فرنگی باغ دلگشا در وسط باغ قرار دارد و در حال حاضر سالم و مستحکم است. عمارت این ساختمان به صورت یک تالار با چهار شاه نشین به سبک معماری کاخ های ساسانی بیشاپور ساخته شده که دارای سه طبقه و ایوانی با دو ستون است، که از معماری زندیه بوده و همچنین دارای آیینه کاری هایی به همراه نقاشی هایی از رنگ روغن با سقف هایی از چوب و گچ بری هایی تزیین شده با نقوش گل و بته است در اطراف سقف ایوان بر روی گچ، اشعاری از شوریده به خط نستعلیق نوشته شده که در نوع خود بی نظیر می نماید. اولین کلاه فرنگی در ایران نیز در این باغ به ثبت رسیده است. عمارت این باغ نیز به شکل سه طبقه با دو ورودی در دو طرف و ایوانی در طبقه میانی که مشرف به استخر مقابل عمارت است، خبر از روزگار شکوه و عظمت باغ می‌ دهد. طی چند سال گذشته این بنا چندین بار دستخوش حریق شده و به شکل مخروبه درآمده ‌است.

این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۹۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، پاییز 1392.

2- راهنمای مصور ایرانگردی، موسسه کتاب سرای اعلمی، حمید اعلمی، بهار 1391.

3- نعیما، غلامرضا، 1385، باغ های ایران،انتشارات پیام، تهران

4- ویکی پدیا

اطلاعات این مکان
آدرس
شیراز
نوع
باغ تاریخی دوره ساسانی
تاریخ ثبت در آثار ملی ایران
7 مهر 1381
شماره ثبت در آثار ملی ایران
912

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران