تاریخچه استان خراسان رضوی

  • تاریخچه استان خراسان رضوی
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

خراسان بزرگ، جنوب آمودریا و بخش وسیعی از کشورهای آسیای مرکزی را در بر داشت. در زمان ساسانیان خراسان توسط یک اسپاهبذ ( از خاندان های هفتگانه) اداره می شد و چهار تن مرزبان تحت فرمان او بدند. خراسان بزرگ در دوره اسلامی چهار شهر مهم داشت: نیشابور، مرو، هرات و بلخ که هر کدام  به صورت جداگانه در دوره های مختلف مرکز خراسان بزرگ بود.

طاهر ابن حسین (موسس سلسله طاهریان) به سال ۲۰۵ از طرف مامون به حکومت خراسان منسوب شد و در سال ۲۰۶ هجری قمری نام مامون را از خطبه انداخت و دعوی استقلال کرد. وی توانست پایتخت خراسان بزرگ را از مرو به نیشابور منتقل نماید و درسال ۲۵۹ هجری قمری با گرفتن نیشابور به حکومت یعقوب لیث موسس سلسله صفاریان پایان داد. در دوره سلسله سامانیان ( ۲۶۱ تا ۳۸۹ هجری قمری) خراسان و ماوراء النهر  به دلیل توسعه علم و ادب و گسترش زبان فارسی یکی از درخشان ترین فصل های تاریخ ایران محسوب می شود.

سلسله غزنویان نیز به تقلید از سلسله سامانیان به گسترش زبان فارسی پراختند و مهم ترین رویداد تاریخی حکومت غزنویان تجزیه خراسان بزرگ بود که در سال ۴۵۱ هجری قمری صورت گرفت، بخش وسیعی به مرکزیت شهر غزنی (افغانستان) در دست غزنویان ماند و بقیه خراسان بزرگ آن روزگار تحت سلطه حکومت سلجوقیان قرار گرفت. سپس قلمرو حکومت در این ناحیه به خوارزمشاهیان واگذار شد و در سال ۶۱۷ هجری قمری حکومت خوارزمشاهیان توسط سپاه مغول برچیده شد. اگرچه در اواخر سده هفتم هجری قمری آل کرت در خراسان استقلال داشته اند، اما این استقلال با استیلای امیر تیمور از میان رفت. به سال ۷۸۲ هجری قمری تیمور لنگ در طی چهار سال متوالی چهار لشکر کشی کوتاه کرد و هر بار از سمرقند به خراسان تاخت. در طی این لشکر کشی ها، سرخس و پوشنگ (افغانستان) فتح شد.

در سال ۹۱۶ هجری قمری با کشته شدن محمد خان شیبانی به دست شاه اسماعیل، خراسان بزرگ ضمیمه قلمرو صفوی شد. در قرن دوازدهم هجری قمری نادر شاه افشار مشهد را پایتخت خود قرار داد ولی پس از مرگ نادرشاه در سال ۱۱۶۰ هجری قمری خراسان از باختر تا نیشابور به دست فرمانده افغان افتاد. در سال ۱۲۱۰ هجری قمری آغا محمد خان قاجار مشهد را بدون جنگ گرفت و پس از آن خراسان کاملا در دست حکومت مرکزی قاجار قرار داشت.

در سال ۱۲۷۲ و ۱۲۷۳ به دنبال تصرف موقت هرات در عهد ناصر الدین شاه جنگ کوتاهی بین ایران و انگلیس رخ داد که بر اسا معاهده پاریس به این منازعه پایان داده شد، هر چند کشمکش ها در مرزهای ایران و افغانستان در خراسان تا اوایل قرن چهاردهم هجری قمری همچنان دادمه داشت.

در نخستین تقسیمات کشوری ایران در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی، خراسان یکی از چهار ایالت ایران بود. در سال ۱۳۱۶، نواحی کنونی خراسان رضوی ابتدا جزیی از استان خراسان و سیستان بود و سپس بخشی از استان نهم شد. تا قبل از تاسیس استان خراسان رضوی در سال ۱۳۸۳، بخشی از استان خراسان بود.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، پاییز 1392.

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران