تاریخچه استان فارس

  • تاریخچه استان فارس
  • تاریخچه استان فارس
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

مادها نخستین سلسله پادشاهی آریایی را در حدود ۷۰۰ سال پیش از میلاد در نواحی شمال غربی ایران تشکیل دادند. بنیان گذار این حکومت دیاکو بود که از پایتخت خود (هگمتانه) بر سراسر نواحی پهناور حکم می راند. پارسیان که خود حکومتی محلی و تحت الحمایه مادها در نواحی پارس (فارس کنونی) تشکیل داده بودند، به تدریج قدرت یافتند و سرانجام کوروش کبیر، بنیان گذار امپراطوری هخامنشیان، در سال ۵۵۰ پیش از میلاد با شکست دادن ایشتوویگو، حکومت ماد را منقرض نمود. کوروش کبیر و جانشینان وی با استفاده از تجارب حکومت مادها، امپراطوری گسترده ای را در جهان آن روز سامان دادند و با قوانین مدون به بسط و توسعه قدرت خود پرداختند. در کتیبه ای که به خط میخی نوشته شده است و از ویرانه های بابل (عراق) در سال ۱۸۷۹ میلادی به دست آمده، کوروش کبیر نخستین منشور حقوق بشر را به جهانیان عرضه کرده است. کوروش کبیر پس از حدود ۳۰ سال فرمانروایی، در جنگ با سکاها کشته شد و پسرش کمبوجیه، جای او را گرفت. او به مصر لشکر کشید و آن جا را تسخیر کرد و در آن جا در گذشت. آنگاه، داریوش بزرگ بر تخت امپراطوری هخامنشیان نشست و ۳۵ سال بر ایران فرمان راند. از دوران حکومت هخامنشیان کتیبه های بسیاری بر جای مانده که همه آنان به خط میخی است. پادشاهان هخامنشی شهرهای متعددی را به عنوان برگزیده یا تاسیس کرده بودند که از آن جمله می توان از تخت جمشید یا پارسه، شوش، بابل و اکباتان (همدان) نام برد. کاخ های دوران هخامنشی از شاهکارهای بزرگ معماری دنیای قدیم است که باقیمانده شهر باستانی پارسه از آن جمله می باشد. سرانجام در طی سال های ۳۳۴ تا ۳۳۰ قبل از میلاد، اسکندر مقدونی پس از تسخیر بابل و شوش عازم تخت جمشید گردید. ابتدا مقاومت آریوبرزن (آریوبارزانس) سردار ایرانی داریوش سوم راه عبور او را سد کرد، ولی در نهایت اسکندر تخت جمشید را گرفته و جمع زیادی از مردم را کشت و شهر را به تاراج برد و به تحریک طائیس کاخ های هخامنشی را آتش زد و راهی خراسان و هند شد. پس از مرگ اسکندر مقدونی در سال ۳۲۳ قبل از میلاد اداره سرزمین ایران به دست سلوکوس نیکاتور از سرداران او افتاد و بدین ترتیب سلسله سلوکی از سال ۳۱۳ قبل از میلاد تا حدود ۶۵ قبل از میلاد حکومت کردند.

قیام اشکانیان علیه سلوکیه از سال ۲۵۰ قبل از میلاد آغاز شد و استقلال قطعی آنان تا ۱۳۰ سال قبل از میلاد به درازا کشید. مراکز قدرت اشکانیان در شهرهای مختلف از جمله دارابگرد فارس بوده است. همزمان با کاهش قدرت اشکانیان و نارضایتی عمومی که پیش آمده بود، اردشیر بابکان از سرزمین پارس قیام کرد و با تسخیر سراسر پارس، کرمان، اصفهان و خوزستان سرانجام در نبرد با اردوان پنجم به پیروزی رسید و در سال ۲۲۶ میلادی اردشیر بابکان سلسله ساسانیان را پایه گذاری نمود.

مسلمانان نخستین بار در زمان خلافت عمر اقدام به تسخیر سرزمین فارس کردند. با وجود مقاومت ایرانیان در مقابل مسلمانان، آنان عاقبت شهرهای مهم فارس را به تصرف خود درآوردند. وسعت قلمرو فارس در زمان خلفا بیش از پیش شد، ولی پس از استیلای مغولان، این ملحقات از سرزمین فارس حذف شد. یعقوب لیث اولین امیر از سلسله صفاریان بود که در سال ۲۵۵ هجری قمری فارس را تصرف کرد. وی شیراز را پایتخت خود قرار داد. پس از آن سرزمین فارس به تصرف آل بویه درآمد و همچنین سلجوقیان نیز بر سرزمین فارس مسلط شدند. در این زمان سلسله اتابکان فارس تاسیس گردید و اولین سلسله در سال ۵۴۳ هجری قمری بر ولایت فارس فرمانروایی کردند و چندی نگذشت که فارس به دست امرای مغول افتاد.

در سال ۷۵۴ هجری قمری یکی از پادشاهان سلسله آل مظفر فارس را تصرف کرد و نیز سرزمین فارس در سال ۹۰۹ هجری قمری تحت استیلای شاه اسماعیل اول درآمد. در سال ۱۱۴۲ هجری قمری در جنگ میان نادر شاه و افاغنه که در شیراز و سایر نقاط فارس پیش آمد و خسارت زیادی به همراه داشت، افغان ها شکست خوردند. پس از مرگ نادر شاه بار دیگر سرزمین فارس دستخوش حوادث شد ولی با روی کار آمدن کریم خان زند، صلح در این منطقه حاکم گشت ولی پس از مرگ وی به سال ۱۱۹۳ هجری قمری و همچنین در جنگ های لطفعلی خان زند و آقا محمد خان قاجار ولایت فارس آسیب های زیادی دید.

در سال ۱۲۷۳ هجری قمری نیروهای ایران هرات را تسخیر کردند و هم زمان هم نیروهای انگلیسی جزیره خارک را تصرف کردند و در سواحل فارس نیرو پیاده کردند. آنان پس از تصرف بوشهر به داخل سرزمین فارس نیز پیشروی کردند، اما با انعقاد قرارداد صلح، عملیات نظامی متوقف شد.

در نخستین تقسیمات کشوری پس از انقلاب مشروطه که در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی رخ داد، «فارس و بنادر» یکی از چهار ولایت کشور بود. در تقسیمات اداری در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، ابتدا هسته مرکزی استان جنوب و سپس استان هفتم شد.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتا شناسی، پاییز ۱۳۹۲ (استفاده از مطالب این کتاب با اجازه موسسه گیتاشناسی صورت گرفته است).

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران

  • حسن در ۱۴ آذر ۱۳۹۴

    عالی