حمام تاریخی حاج ابراهیم زنجان

  • حمام تاریخی حاج ابراهیم زنجان
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

حمام ها نقش قابل توجهی در انتقال آداب و رسوم و آیین ها و مناسک، ادبیات شفاهی و سایر ابعاد فرهنگی جامعه ایفا می کردند.

در این میان در شهر زنجان حمامی با نام حاج ابراهیم وجود دارد که در دل بازار زنجان نهفته است این حمام در بافت قدیمی بازار زنجان در کوچه ای به نام سقالر جا خوش کرده است و وارد کوچه سقالر که می شوی بافت قدیمی ای از بازار را باید طی کنی حجره هایی با درب و پنجره چوبی و حیاتی که وسط آن یک حوض نشسته، می روی تا انتهای کوچه بر سر در چوبی آن حک شده حمام باستانی حاج ابراهیم سرمدیان.

محمد سرمدیان تنها عضو خانواده سرمدیان است که حمام را سر پا نگه داشته است او که اکنون ۳۲ ساله است می گوید از ۱۵ سالگی در این حمام کار کرده و آرامش کار در حمام را به امور دیگر ترجیح می دهد.

با او همراه می شوی تا گوشه زوایای این اثر تاریخی جذاب را ببینی، چهار پله را طی می کنی تا به دالان برسی پس از دالان سربینه است و کمدها و رختکن ها دو پله دیگر که پایین می روی وارد هشتی می شوی که در گذشته جایی برای اقامه نماز هم بوده و بالاخره محل شستشو که در گذشته از سه خزینه آب گرم، سرد و ولرم تشکیل شده بوده و بعدها تغییر شکل داده و فقط یک خزینه آن باقی ماده است.

امروز دور تا دور سربینه (رختکن) را که فضایی است چار ایوانی اشیای قدیمی تزئین کرده از چپق و چرتکه گرفته تا ترازو و کوبه در قدیم و در قسمت مرکزی این فضا گنبد بزرگ بر جرزهای جانبی استوار شده و در مرکز این گنبد نیز یک نور گیر قرار گرفته که در سه جانب آن (شرقی، جنوبی و غربی) بر روی ساق گنبد سه نورگیر کوچکتر تعبیه شده است. این مثلث ها به گونه ای طراحی شده اند که گویی راس آن ها جهت قبله را می نمایاند. وجود سردخانه ای در پشت کمدهای سربینه از نکات حائز اهمیت معماری ایرانی است که زمانی به جای یخچال استفاده می شده و اکنون به حافظه تاریخ معماری ایران سپرده شده است.

حوض وسط سربینه به رنگ آبی می باشد و در گوشه ای از این فضا قل قل سماور شاید جایگزینی شده برای قهوه خانه ای که در گذشته در این محل وجود داشته و امروز بر اثر ریزش سقف آن به سرنوشت سردابه دچار شده است.

حمام حاج ابراهیم بنایی با طاق های ضربی و یادگار دوره صفویه است. این حمام در زمینی به مساحت ۴۶۵ متر مربع بنا شده و همراه با کاروانسراهای اطراف آن در مسیر جاده ابرایشم قرار داشته و از این حیث حائز اهمیت بوده است.

این بنا از ساروج ساخته شده و دارای یازده ستون است که به جای بتون داخل آن ها سرب ریخته شده تا مانع از تخریب بنا شود.

در گذشته به جای دوش آب، خزینه وجود داشته و در هر منطقه فردی به نام میراب آب چشمه را نوبتی به سمت حمام های مختلف می گشوده تا آب از چشمه راهی خزینه حمام ها شود.

در حمام حاج ابراهیم یک خزینه وجود دارد که در حال حاضر فقط برای گرم کردن داخل حمام از آن استفاده می شود.

در گذشته در این حمام قهوه خانه و نمازخانه وجود داشت اما پس از اینکه سقف قهوه خانه حمام فرو ریخت این محل تعطیل شد. نماز خانه حمام نیز از یک سنگ دو متری تراش خورده تشکیل شده بود که داخل هشتی قرار داشت و مردم روی آن نماز خود را اقامه می کردند اما متاسفانه این سنگ هم شکست و نماز خانه نیز از حمام حذف شد.

این حمام روز های شنبه مخصوص استحمام بانوان است و سایر روزهای هفته به آقایان اختصاص دارد.

هنوز در این حمام دلاک، مشت و مال ده و کیسه کش وجود دارد و ماهانه یک مرتبه ناظران بهداشت بر وضعیت بهداشت آن نظارت می کنند.

به نظر می رسد جوان ها هم آهسته آهسته به سنت روی می آورند، چنان که بیشتر مشتری های این حمام را جوانان تشکیل می دهند.

این حمام پس از چشیدن سردی و گرمی تاریخ ۳۰۰ ساله شهر زنجان کماکان فعال است و گرچه برخی از بخش های آن به دلیل ریزش تعطیل شده اند اما سایر بخش های آن فعال است و لذت حمام کردن را به مشتریانش می چشاند و از همه ی هموطنان ایرانی دعوت داریم که به شهر زنجان سفر کرده و از این بنای تاریخی که رنگ و بوی حمام های قدیمی هنوزم در آن پیداست بازدید کنند.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- باشگاه خبرنگاران جوان

2- برگزاری جمهوری اسلامی استان زنجان

اطلاعات این مکان
آدرس
بازار تاریخی زنجان، كوچه سقالر
نوع
حمام تاریخی دوره صفویه

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران