شهرستان شهر بابک

معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک

  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
  • معرفی روستای تاریخی میمند در شهر بابک
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

میمند با تاریخ ۸۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ سال در ۳۸ کیلومتری شمال‌ شرقی شهرستان شهر بابک قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۲۲۴۰ متر و وسعت آن ۴۲۰ کیلومتر مربع است. این روستا بین شهرهای شهر بابک، سیرجان، رفسنجان و انار قرار دارد. باران سالیانه آن ۱۸۵ میلیمتر است.

روستای میمند که در دهستان میمند از توابع بخش مرکزی شهرستان شهر بابک استان کرمان واقع شده است، یکی از روستاهای باستانی کشور است که به دلیل دستکند بودن و ویژگی های خاص معماری آن گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جذب می کند.

میمند روستایی صخره‌ ای و دستکند با چند هزار سال قدمت یادآور ایامی است که انسان ها خدایان خود را در بلندای کوه‌ ها جستجو می‌کردند و کوه نشانه استواری و توان و پایداری و اراده شناخته می‌شود.

این بنای دستکند باستانی، بی‌ گمان از نخستین سکونتگاه‌ های بشری در ایران به شمار می‌ رود. دورانی که هنوز ایرانیان مهرپرست بودند و کوه‌ ها را سپند می‌ شمردند. باوری که بعدها نیز جلوه دیرینگی و دینی داشت و همان گونه که حضرت موسی در کوه طور به پرستش می‌ پرداخت و پیامبرگرامی اسلام نیز در غار و کوه حرا به پیامبری مبعوث گردید.

به هر تقدیر چند هزار سال پیش از این، انسان هایی دل سنگ‌ ها را شکافتند و یادگاری را به جا گذاشتند که امروزه پس از گذشت سالیان همچنان نماد عزم و اراده و اقتدار اجداد ایرانی به‌ شمار می‌رود.

هنوز کسی واقف نیست که این مجموعه به دست چه کسانی به وجود آمده و انگیزه این مردمان از احداث چنین بناهایی چه بوده، اما انگیزه مردمان آن زمان بسیار مورد اهمیت قرار دارد. چون در آن زمان و با آن وسایل ابتدایی، آفرینش چنین مجموعه با عظمتی با معماری بی‌ نظیر فابل تحسین است.

عده‌ ای از محققین نیز معتقدند که مهرپرستان از غارهایی که با دست در دل‌ کوه کنده‌ اند فقط برای عبادت و دفن مردگان استفاده می‌کردند و بعد از مدتی بنا به اضطرار ناشی از آب و هوا و یا هر عامل محیطی موثر دیگری، این غارها را برای سکونت برگزیده‌ اند. آئین مهرپرستی قبل از ظهور آئین‌ زرتشت در ایران رواج داشته و تا مدت‌ ها پس از ظهور وی نیز ادامه داشته‌ است.

میمند به دلیل استحکام دفاعی در طول تاریخ کمتر دستخوش تحولات کالبدی و اجتماعی شده‌ است و بیشترین تغییر در آن مربوط به چند دهه اخیر می‌ باشد.

این تمدن در ابتدا برگرفته از آئین‌ مهرپرستی و بعد از آن آئین‌ زرتشت بوده‌ است. در زمان ساسانیان شهر بابک به عنوان زادگاه بابک سرسلسله ساسانی مورد توجه خاص آنها بوده‌ است. پس از ظهور اسلام و ورود آن به ایران مردم میمند که به آئین‌ زرتشتی معتقد بودند به اسلام گرویده و مذهب شیعه را پذیرا گشتند.

آنچه مورد اهمیت‌ و بی‌ شک بر نحوه شناخت میمند اثر گذارده این است که مسکن از روی هم گذاردن سنگ و آجر و … پدید نمی‌ آید. یعنی در فضای باز ساخته نمی‌ شود، بلکه با از میان برداشتن انبوهی از خاک شکل می‌ گیرد و انسان نیاز به خشت و آجر و ملات ندارد، بلکه باید توده‌‌ ای را بردارد تا پناهگاه مهیا شود.

به همین دلیل برای اتاق، طاقچه در اندازه‌ های مختلف کنده شده‌ است که جای رختخواب، ظروف، صندوق، چراغ و … کنده شده ‌است. لذا کنار دیوارهای خانه گنجه گذارده نمی‌شود، بلکه با کندن دیوار، حفره یا طاقچه‌ ای به وجود می‌ آید که اشیا‌ و لوازم در آن ها گذاشته شده و یا در آنها آویزان می‌گردند.

کل یک خانه که ممکن است شامل یک یا چند اتاق و اصطبل باشد، یک “کیچه” نام دارد، یک واحد یک ورودی مشترک دارد و در پاگرد ممکن است طویله در یک سو و اتاق نشیمن در طرف دیگر باشد. همه کیچه‌ ها یک ساختار ندارند، هم اندازه و هم تعداد اتاق‌ ها متفاوت است و جدا کردن اتاق از پستو و یا پوشانیدن برخی از طاقچه‌ ها با پردهای پارچه‌ ای صورت می‌گیرد.

«کلیدون» در دیوار کنار درب نصب می‌ شود. کلید را در آن قرار می‌ دهند تا زبانه پشت در قرار گیرد. درجه حرارت این اتاق‌ ها حدود پنج درجه متفاوت از بیرون است.

ایجاد اجاق و در زبان محلی «دیدون» در درون اتاق‌ ها و سوزاندن هیزم طی سال‌ های متمادی در آن موجب سیاهی رنگ سقف و بدنه اتاق‌ ها شده و برپا کردن آتش و تهیه غذا در درون اتاق ها سبب شده تا بدنه داخل اتاق‌ ها ایزولاسیون شده و موجب عمر بیشتر اتاق‌ ها شود. اما چون دیگر در خیلی از اتاق‌ ها آتش افروخته نمی‌شود، خاک سقف‌ ها به آهستگی ریزش پیدا کرده است. اندازه این اتاق‌ ها که البته از نظر هندسی منظم نیستند، متفاوت است و‌ یک اتاق ۳×۴ به بلندی ۱/۹۰ تا ۲/۱۰ متر معمولی است و بزرگ‌ ترین کیچه از ۹۰ متر مربع تجاوز نمی‌کند.

کف پوش‌ ها اکثراً نمد، مخشیف، گلیم یا قالیچه به اندازه‌ های متفاوت‌ در اندازه های ۱۵۰×۱ و ۱/۴۰ × ۱/۸۰ متر موجود است. تعداد کیچه‌ ها در خود روستا ۴۰۶ عدد و تعداد اطاق‌ ها ۲ هزار و ۵۶۰ عدد است.

ساکنان این روستا دارای آداب و رسوم خاص هستند و در زبان و گویش آن‌ ها هنوز از کلمات پهلوی ساسانی استفاده می‌ شود. روستای ۳ هزار ساله میمند تنها روستای تاریخی در جهان است که هنوز روابط سنتی زندگی در آن جریان دارد و می‌ توان تعامل انسان و طبیعت در هزار دوم میلادی را به خوبی در آن دید.

این روستا از معدود موارد معماری صخره‌ ای است که به شکلی گسترده در تمامی ساختار روستا استفاده شده است. نمونه‌ های معماری صخره‌ ای هرچند که در دیگر کشورها نیز به طور معدودی به چشم می‌خورد، اما هیچکدام جاذبه‌ های فرهنگی، تاریخی و گردشگری میمند را ندارند. به عنوان نمونه مهمترین شاخصه این روستا در مقایسه با مواردی چون دهکده کاپادوکیه (Cappadocia) ترکیه، مسکونی بودن واحدهای صخره‌ ای میمند است که این خصوصیت در سایتهای مشابه میمند کمتر به چشم می‌خورد؛ به عبارت دیگر زندگی هنوز معنای خود را در میمند از دست نداده است.

این روستا هفتمین منظر فرهنگی، طبیعی و تاریخی جهان بود که جایزه مرکوری را ‌از سوی دولت یونان و با همکاری مجامع فرهنگی بین‌ المللی مانند یونسکو و ایکوموس دریافت کرد. جایزه ملینا مرکوری جایزه ای است که از سوی دولت یونان با همکاری یونسکو و ایکوموس (شورای حفاظت از بناها و محوطه های تاریخی) به آثاری اهدا می شود که دارای شرایط و ضوابط فرهنگی،‌ طبیعی و تاریخی منحصر به فرد باشد. مبلغ اهدایی این جایزه ۲۰ هزار دلار است.

معانی و اصطلاح واژه میمند

میمند در لغت و اصطلاح به تعابیر مردمانش و آن چه صاحب‌ نظران در پیرامون آن نقل می‌ کنند تعابیر متفاوتی دارد. عده‌ ای معتقدند اصطلاح و لغت میمند‌ از دو واژه (می‌) و (مند) است که (می) به معنای شراب و (مند) به معنای مست و مستی است، اما تعبیر فلسفی این اصطلاح آن است که چون این روستا در قبل از اسلام حفر شده، مردان این نواحی (می) می‌نوشیده‌ اند و مست می‌شده‌ اند و این حفره‌ ها را در اثر مستی می‌کنده‌ اند.

عده‌ ای دیگر عقیده دارند واژه میمند مأخذ از میمنت و مبارکی بوده ‌است و عده‌ ای نیز بر این باورند که مردمان این نواحی از میمند فارس مهاجرت کرده‌ اند و چون در این ناحیه اقامت گزیده‌ اند‌ آن را میمند نام نهاده‌ اند.

حمام روستای تاریخی میمند

حمام میمند که مثل خانه‌ های آن در دل سنگ کنده شده یکی از عجایب این خانه‌ ها است که به صورت حمام‌ های سنتی دارای خزانه بوده و طبق روایات مردمان آن جا که به خاطر دارند و شواهد موجود مسائل و نکات بهداشتی در آن رعایت می‌ شده‌ است.

ساختمان این حمام بدین طریق است که‌ کوچه‌ های آن را به داخل دالانی وصل می‌کند. یعنی اول مانند دیگر حفره‌ های آن کوچه کنده شده و این کوچه در انتها به دالانی ختم می‌شود. پس از دالان یعنی در وسط آن دری است که به رختکن حمام متصل می‌شود. این رختکن دارای حوضی در وسط و سه سکو در اطراف است که درب دیگری آن را به صحن حمام وصل می‌کند.

در پایین صحن خزانه‌ ای کنده شده که در سنگ است و منفذی هلالی شکل آن را به صحن وصل می‌کند که برای برداشتن آب بوده و در وسط خزانه گودالی است که جای قرار دادن دیگی برای گرم کردن آب بوده و در پایین و پشت این چاله دالانی است که درب آن به خارج حمام باز می‌شده که آتشخانه و محل برافروختن آتش در زیر حمام قرار داشته است.

برای گرم کردن حمام منفذی بوده که دود در آن می‌ پیچیده و آن را گرم می‌ کرده که پس از گرم شدن گرفته می‌شده ‌است‌ و اما در طرف راست خزانه حوضی بوده که محل شستن پا و آب کشیدن آن بوده ‌است و در طرف چپ حمام بریدگی کوچکی برای نظافت و دارو کشیدن بوده ‌است.

از نکات عجیب در این حمام آن است که سوراخی در بالای صحن و رختکن می‌ باشد که سنگی مرمر بر روی آن گذاشته‌ اند که این سنگ به طرز عجیبی نور را در حمام منعکس می‌کند و در واقع منبع نور حمام است.

علاوه بر این دیگر منابع روشنایی حمام عبارت‌اند از‌ روغن گیاهی به نام “کنتون” یا کنده خشک پوسیده‌ ای که کمتر دود می‌کند، ریشه گیاهی به نام “جلا” که نوعی خار بوده و از آن کتیرا به عمل می‌ آورند و “چراغ‌ موشی”‌ و اکنون هم حمام برق‌ کشی شده ‌است.

مدرسه روستای صخره‌ای میمند

مدرسه قدیم روستا‌ به همان شیوه و طرح واحدهای مسکونی ساخته شده است‌ با این تفاوت که عرض و عمق کیچه و مسیر ورود آن بیشتر از واحدهای مسکونی است. به طور کلی هرچه از ابتدای کیچه به عمق آن می‌رویم ابعاد کلاس‌ ها گسترده تر می‌شود و این به دلیل افزایش ضخامت بوده است. در مجموع این مدرسه دارای پنج فضا به عنوان کلاس و دفتر است.

در جلوه کیچه مدرسه، حیاط بزرگی قرار دارد که به سنگ خشکه چین محصور شده‌ است و درون آن درختی بنام «تایی» وجود دارد.

مسجد روستای صخره‌ ای میمند

مسجد میمند مولود تغییراتی است که در یک یا چند واحد مسکونی داده شده است، این مسجد در حدود ۱۲۰ متر مربع وسعت دارد و شکل آن مدور و نامنظم است. بعد از عبور از راهرویی به پهنای ۱٫۵ متر به صحن مسجد می‌ رسیم. سقف مسجد بر روی سه ستون سنگی به ارتفاع دو متر بنا شده است. محراب مسجد در سنگ کنده شده و ارتفاع آن در حدود یک متر است.

حجاران میمندی که آثار و نشانه‌ های تیشه آن ها بر در و دیوارها و سقف مسجد هنوز به خوبی نمایان است‌ در مسجد طاقچه‌ ها، محراب و منبر سنگی ایجاد کرده‌اند. علاوه بر این درب طرفین ورودی مسجد در بدنه دیوار طاقچه‌ هایی مخصوص قرار دادن کفش ایجاد کرده‌ اند.

کف مسجد فاقد سنگفرش و یا هر پوشش ساختمانی بوده و با قالی‌ های دستباف میمندی فرش شده است این مسجد هیچ‌ گونه منفذی برای نورگیری ندارد و نور آن از طریق در ورودی مسجد تامین می‌شود و بنای این مسجد با توجه به اسناد موجود به سال ۱۲۴۰ هجری قمری بر می‌گردد.

حسینیه

حسینیه میمند در وسط روستا قرار دارد و دارای سه ایوانچه با طاق گهواره‌ های است که در انتهای آن ها ورودی‌ های حسینیه قرار دارند. بنای حسینیه از تجمع چند منزل مسکونی صخره‌ های ایجاد شده و تمام اجزای آن از سنگ تراشیده شده‌ اند.

فضاهای داخلی حسینیه دارای پلانی نامنظم بوده و ۲۰۰ متر مربع مساحت دارد که چهار ستون قطور مستطیل شکل ایستایی آن را حفظ می‌کنند و در گذشته یک منبر سنگی چسبیده به زمین و متکی به نخستین ستون کنار ورودی حسینیه وجود داشته است که اخیرا آن را تراشیده و به جای آن منبر چوبی قرار داده‌ اند.

حسینیه میمند همچون سایر بناهای صخره‌ های فاقد هرگونه تزیین و اندودی است و در آن کتیبه‌ ای که اشاره‌ ای به تاریخ حسینیه کرده باشد وجود ندارد این در حالی است که بنای حسینیه مدام در حال تغییر بوده و در دوره‌ های مختلف فضاهایی به آن اضافه شده تا مساحت داخلی آن جوابگوی ساکنین باشد.

مهمانسرا

مهمانسرا در محیطی به قدمت تاریخ به شیوه کاملاً سنتی و برگرفته از طبیعت و معماری تاریخی روستا برای اقامت گردشگران داخلی و خارجی مهیا است.

سفره سرای سنتی

در سفره خانه سنتی، مبلمان به شیوه کاملاً سنتی و برگرفته از طبیعت و معماری تاریخی روستا ساخته شده و میزهای رستوران از سنگ و پایه چوبی دارد و با غذاهای بومی و سنتی از میهمانان پذیرایی می‌شود در مبحث گردشگری نیز شرکت‌ های خصوصی برگزار کننده تورهای کوهنوردی و … در میمند هستند.

ویژگی‌ های طبیعی میمند

آب و هوای میمند از نوع معتدل کوهستانی است که از ویژگی‌ های آن زمستان‌ های سرد و تابستان‌ های معتدل است و روستای‌ تاریخی میمند در مرز مشترک دشت و کوهستان قرار دارد و این دشت در فاصله شهر بابک و میمند قرار داشته و در گذشته پوشیده از درختان‌ پسته و بادام‌ وحشی بوده که در حال حاضر محدود به دشت‌ های اطراف روستای میمند می‌شود.

کمی نزدیک‌ تر به روستای‌ ‌میمند نیز درختان توت و شاه‌ توت به وفور یافت می‌شود. دشت میمند همچنین مملو از جانوران بیابانی همچون مار، سوسمار، جوجه تیغی، لاک‌ پشت، خرگوش و … است. به علاوه در کوهستان‌ های‌ میمند نیز حیوانات ‌وحشی مختلفی مانند آهو، پلنگ، گرگ، روباه، بزکوهی، کبک و پرندگان شکاری یافت ‌می‌شود.

چند رودخانه فصلی و تعدادی قنات به علاوه چند چشمه در میمند و اطراف آن وجود دارد که موجب رونق کشاورزی در این منطقه شده ‌است.

کشاورزی در میمند مانند سایر آثار طبیعی جلوه ویژه‌ ای به این روستا می‌دهد در فصل بهار میمند زیباترین چهره را به خود می‌گیرد. طراوت، شادابی و سرسبزی دشت میمند و آب و هوای مطلوب آن انبوهی از جمعیت شهرها و روستاهای اطراف را به سمت خود کشیده و مردم اوقات فراغت خود را در این روستا و یا در کنار چشمه‌ ها، قنات‌ ها و رودخانه میمند می‌گذرانند.

روستای میمند در مهر ماه ۱۳۸۵ به عنوان روستای نمونه ملی گردشگری معرفی شد و  با شماره ۴۱۳۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- راهنمای مصور ایرانگردی، موسسه کتاب سرای اعلمی، حمید اعلمی، بهار 1391.

2- همشهری آنلاین

3- خبرگزاری تابناک

4- ویکی پدیا

اطلاعات این مکان
آدرس
شهر بابک، جاده شهر بابک به رفسنجان، جاده روستای تاریخی میمند
قدمت
8 تا 13 هزار سال پیش
شماره ثبت در آثار ملی ایران
4135

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران