شهرستان کیار

قلعه امیر مفخم بختیاری در کیار

  • قلعه امیر مفخم بختیاری در کیار
  • قلعه امیر مفخم بختیاری در کیار
  • قلعه امیر مفخم بختیاری در کیار
  • قلعه امیر مفخم بختیاری در کیار
  • قلعه امیر مفخم بختیاری در کیار
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

قلعه امیر مفخم بختیاری یه قلعه دزک در روستای دزک از توابع شهرستان کیار (شلمزار) و در فاصله ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرکرد توسط لطفعلی خان امیر مفخم بختیاری ساخته شده است. امیر مفخم بختیاری شاهد حوادث فراوانی بوده است که مهم ترین آن ها ایفای نقش در جریان اعاده مشروطیت است.

این قلعه که ماه ها و سال ها به دست هنرمندانی از دیار اصفهان معماری و تزیین شده است، افراد مهمی را که در امورات مملکتی نفوذ و قدرت زیادی داشتند در خود جای داده است از جمله وحید دستگردی و علی اکبر دهخدا که پس از استبداد صغیر جهت کناره گیری از سیاست به این قلعه پناه برد و در قلعه امیر مفخم بختیاری ساکن گردید.

در این قلعه، کتابخانه‌ ای از کتب امیر مفخم بختیاری وجود داشته‌ است. علی اکبر دهخدا در هنگام جنگ جهانی که به چهارمحال و بختیاری گریخته بود، از این کتابخانه استفاده کرد و تألیف امثال و حکم و لغتنامه خود را با استفاده از منابع موجود در قلعه دزک، آغاز نمود.

از نظر ویژگی های معماری، کاخ قلعه، که الهام گرفته از قصرهای اروپایی قرن‌ های گذشته، با آرایش ایرانی می‌باشد، که با تزئینات الحاقی دیگر آن، نشانگر نفوذ فرهنگی و توجه به غرب در آن هنگام بوده‌ است.

این بنا با توجه به آب و هوای منطقه در دو طبقه با ایوان های شمالی و جنوبی، مشرف به بیشه‌ های منتهی به کوهستان و رو به قبله ساخته شده‌ است تا اتاق های همکف حداکثر بهره گیری از نور و گرما در زمستان و اتاق های طبقه اول، بیشترین هوای خنک را در تابستان داشته باشد.

پی‌ها و دیوارهای اصلی بنا به منظور حداقل رساندن تبادل حرارتی، به شکل قابل توجهی قطور ساخته شده و با پوششی از آجر در نمای بیرونی و اندود کاهگل، در نمای خارجی با لایه‌ ای از گچ، سفید کاری و محافظت گردیده است.

این بنا دارای چهار برج مخروطی شکل است بدون کاربری نظامی که دو برج قسمت جنوبی سالم و دو برج قسمت شمالی نیمه مخروبه و بیشتر برای القاء شکوه و ابهت ساخته شده و به عنوان انبار و زندان استفاده شده اند.

طبقه همکف و اول بنا، دو ایوان در قسمت شمالی و جنوبی دارد که نور لازم را برای اتاق های مجاور، زیر برجی و سفره خانه، آیینه خانه و اتاقهای جنبی دیگر فراهم می‌کند.

همچنین، قرینه بنای فعلی، در جنوب حیاط داخلی قسمت شاه نشین و نیز در جنب آن ابنیه‌ های الحاقی دیگری وجود داشته، که متاسفانه به واسطه عوامل تخریبی مختلف، به جز صفه و بخاری های تزئینی آن، اثر دیگری بر جا نمانده‌ است.

در این بنا انواع هنرهای تزئینی معماری قابل ملاحظه می‌باشد، که عموما در طبقه اول بنا به کار برده شده‌است. در پوشش آجر خارجی سعی شده تا از هنر «آجر چینی» و تلفیق آن با کاشی کاری های لعابی هندسی، نقش های زیبای بیشتری حاصل آید.

جالب ترین و زیباترین قسمت ها در این بنا، تالار سفره خانه و اتاق آیینه هستند.

تالار سفره خانه، در گذشته به وسیله فرشی ۵۰ متری، مفروش می‌شده که متاسفانه در دهه‌های اخیر مفقود گردیده‌ است. حاشیه بالایی دیوارهای این تالار و اطراف درب های اصلی و ورودی، با گچ بری های قالبی با نقش هایی اسطوره‌ ای از فرشته، شیر و شکار و فرهاد کوهکن با الهام از داستان های هفت پیکر نظامی گنجوی آراسته شده‌ است. همچنین تصاویری از خوانین و بزرگان بختیاری، در اندازه‌ های مختلف برای تکمیل تزئینات این قسمت به کار رفته‌ است. در ایوان های ورودی و شمالی طبقه اول، ستون‌ های گچبری شده‌ ای دیده می‌شود، که با نقوش حصیری شکل، بر روی تیرهای چوبی آفریده شده‌ اند.

اطاق آیینه که در حقیقت یکی از هشت اطاق بازمانده اصیل از این نوع در منطقه می‌باشد، در خور توجه‌ است. این اتاق که دیوارها و سقف آن با آیینه تزئین شده، با تکنیک نقاشی پشت شیشه، شکوه بیشتری یافته‌ است. نقاشی‌ ها عموما تصاویری از سوار کاری، قصرها و ابنیه سلطنتی با طرح‌ های اروپایی، گل و مرغ نما و نمای خارجی خود بنا هستند. در دیوارهای شرق و غرب آن چهار عدد قاب آیینه طراحی شده، که مربوط به الحاقات سابق الذکر، در دهه‌ های ۱۳۳۰ هجری شمسی به بعد، می‌باشد و بوسیله روشنایی برق در پشت آن، به عنوان شب چراغ مورد بهره برداری قرار می‌گرفته‌ است. از دیگر تزئینات به کار رفته در بنای فوق الذکر، درب های چوبی آن می‌باشد، که به انواع ساده در طبقه همکف و معرق با مفتول نشانده، به صورت قاب و تنگه با ابزار زنی پیرامون قاب ها، در طبقه اول تقسیم می‌گردد.

از نظر کار هنری بر روی سنگ، این بنا برخلاف بسیاری قلاع خان نشین منطقه دارای تنوع نبوده و تنها به نصب ساده ستون های سنگی با کار مختصر بر روی آن ها و در نشیمن گاه ها و ورودی و ازاره‌های طبقه همکف بخش جنوبی و نیز قسمت صفه شمالی، به نقش های هندسی و یا گل های ساده چند پر، اکتفا شده‌ است.

در میانه حیاط شمالی پر درخت، حوض سنگی بزرگی، با طرح ایرانی چند ضلعی قرار دارد که آب آن قبلا از چشمه‌ های موجود در ارتفاعات جنوبی مشرف به روستا به وسیله تنبوشه به حوض نسبتا کوچک در جلوی حیاط شمالی آورده شده و سپس بر اساس اختلاف سطح و نیروی ثقلی به تدریج به آب نمای حوض اصلی، در داخل حیاط که در چهار سوی خود صورتک های انسانی را داراست و از دهانشان آب، با فشار به بیرون ریخته می‌شود منتقل می‌شده‌ است.

در میانه دیواره شمالی حیاط، مشرف به حوض بزرگ، کاشی های کوچک رنگی، برای ایجاد تنوع به چشم می‌خورد که در کنار هم نقوش هندسی لوزی، مربع و بیضی را به وجود آورده‌ اند و در این میان کاشی آبی رنگی قرار داده شده که بر روی آن نوشته شده «سنه ۱۳۲۵ هجری قمری مبارک باد» که گویا مربوط به اتمام طرح های تزییناتی داخلی بنا بوده و احتمالا به وقایع سیاسی اجتماعی از جمله مسئله اعاده مشروطیت، بی ارتباط نمی‌باشد.

این قلعه در حال حاضر در اختیار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری می‌باشد، که یکی از نقاط گردشگردی استان چهارمحال و بختیاری، محسوب می‌گردد. در حال حاضر این کاخ قلعه حدود ۲۰۰۰۰ مترمربع وسعت دارد و به شماره ۱۷۳۱/۳ در سال ۱۳۶۸ هجری شمسی در فهرست ملی آثار به ثبت رسیده است.

در حال حاضر این بنا همه روزه از ساعت ۸ صبح تا ۶ عصر، پذیرای بازدیدکنندگان و علاقه مندان آثار فرهنگی و تاریخی می‌باشد.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- راهنمای مصور ایرانگردی، موسسه کتاب سرای اعلمی، حمید اعلمی، بهار 1391.

2- ویکی پدیا

اطلاعات این مکان
آدرس
جاده شهرکرد به شلمزار، مسیر ترشنیز، روستای دزک
تاریخ ثبت در آثار ملی ایران
سال 1368
شماره ثبت در آثار ملی ایران
1731/3
ساعات بازدید
8 صبح تا 6 عصر

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران