مجموعه تاریخی چلبی اوغلو ابهر

  • مجموعه تاریخی چلبی اوغلو ابهر
  • مجموعه تاریخی چلبی اوغلو ابهر
  • مجموعه تاریخی چلبی اوغلو ابهر
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

مجموعه تاریخی بقعه چلبی اوغلو در ۵۰۰ متری جنوب غربی سلطانیه، بر سر راه سلطانیه به خدابنده، قرار گرفته، باستان شناسان و محققان این مجموعه را به سلطان چلبی منسوب نموده و تاریخ احداث بنا را سال ۷۲۸ هجری قمری بیان نموده‌ اند.

این بنا توسط مرید نامدار جلال الدین رومی؛ ملقب به مولوی یکی از بزرگترین حکیمان و عارفان ایران؛ در قرن ۸ هجری قمری ساخته شده است. ارتفاع این بنا ۱۶ متر و قطر دهانه آن ۶ متر می­ باشد. چلپی اوغلو بر اثر بیماری در سال ۷۱۶ هجری قمری در گذشت. این بنا یکصد و شصت و هفتمین اثر تاریخی به ثبت رسیده در لیست آثار ملی ایران است.

در گویش محلی کچه بورک (کلاه نمدی) گفته می‌شود باستان شناسان و محققان این مجموعه را منسوب به سلطان چلپی، از نوادگان مولانا می‌دانند که به دعوت اولجایتو از قونیه به سلطانیه نقل مکان کرد.

این مجموعه از دو بخش خانقاه و مقبره تشکیل شده است. خانقاه شامل صحن مرکزی بوده و در اضلاع غربی و شرقی آن حجرات قرار گرفته‌ اند. پلان معماری این مجموعه با الهام گرفتن از عقاید و مراتب صوفیه طراحی و هر یک از فضاها با عملکردی خاص، اجرا شده است.

واحد نخستین در قسمت ورودی به مرتبه فقرا اختصاص داشته طالبان جنّت، مرتبه بعدی این فرقه، در زوایای قسمت ورودی جای گرفته‌ اند. حجرات انفرادی صحن مرکزی با دارا بودن در های کوتاه، محل ریاضت مریدان را با توجه به مراتب آنها تشکیل می داده است. صحن خانقاه محل سماع جمعی بوده که سلطان در وسط و مریدان در گرداگرد آن حلقه می‌ زدند و بدین ترتیب حلقه ذکر بر پا می گردیده است. احتمالاً واحدهای جنوبی خانقاه به عنوان کلاس‌ های آموزشی و فضای واقع در طرفین ایوان جنوبی محل حلقه ذکر زمستانی بوده است. طبقه دوم بنا در طرفین ایوان به شدت آسیب دیده و فرو ریخته و گرداگرد آن عنصری شبیه به جان پناه دیده می‌ شود. قرینه سازی در کل مجموعه کاملاً رعایت شده، و مصالح اصلی بنا را لاشه سنگ ها و ساروج تشکیل داده و سقف حجرات و زوایا گنبدی شکل می‌ باشد.

عده‌ ای از محققان و باستان شناسان بنای خانقاه را مقدم بر مقبره سلطان چلبی می‌ دانند و بعضی از آن‌ ها تاریخ احداث مقبره را مقدم بر خانقاه اعلام نموده‌ اند. یکی از مدارک بسیار ارزنده‌ ای که در حل مسئله تاریخ گذاری واقعی بنای خانقاه از اهمیت به سزایی برخوردار است، مطالعهٔ کتیبه حک شده بر جرز جنوبی ایوان جنوبی است. این کتیبه در سه قطعه که یکی در بالا و دو قطعه در طرفین ایوان نوشته شده، از اسناد معتبر در شناسایی شهر سلطانیه و نکات و دقایق به آن است.

قسمت دوم این مجموعه تاریخی بقعه معروف به سلطان چلبی است. پلان این بنا هشت ضلعی بوده و هر ضلع آن از نمای خارجی به ارتفاع ۱۷ متر با زیبایی خاصی طراحی و اجراء گردیده است. بنا ابتدا با سه ردیف سنگ سبز تراشیده ساخته شده که در این قسمت سنگ‌ هایی از نوع ماسه‌ ای کم دوام به کار رفته و سپس آجر چینی با سبک زیبایی آلت و لغت و کاربندی آجری تا رقوم ۲٫۵ متر اجراء شده است. فرم آجر چینی در طاق نماهای هشت‌ گانه متفاوت به نظر می‌ رسد. پس از آن ادامه کار با آجر چینی ساده انجام گرفته و حد فاصل جرزهای هشت‌ گانه طاق نماهای زیبایی طراحی و اجرا شده که طاق‌ های پنج و هفت کند آن را زینت داده‌ اند. بالای این جرز ها گنبد آجری با ساقه نسبتاً بلند استوار شده است. پلان ۸ ضلعی با اجرای ترمبه‌ ها به پلان ۱۶ ضلعی و سپس به دایره تبدیل شده و گنبد بر آن نشسته است.

سبگ قبر سلطان چلبی در این آرامگاه اهمیتی به سزا دارد، از این نظر که این قبر، حلقه ذکر صوفیه را تداعی می‌ کند. بدین معنی که داخل مقبره به فضایی تقسیم گردیده، که جسد سلطان در وسط دفن شده و اجساد مریدان با توجه به درجه و مراتب آن‌ ها، در گرداگرد آن قرار داده شده‌ اند.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- ویکی پدیا

2- خبرگزاری تسنیم

اطلاعات این مکان
آدرس
جاده قدیم ابهر - زنجان، جنوب غربی شهر سلطانیه
شماره ثبت در آثار ملی ایران
167

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران