مسجد جامع (جمعه) اصفهان

  • مسجد جامع (جمعه) اصفهان
  • مسجد جامع (جمعه) اصفهان
  • مسجد جامع (جمعه) اصفهان
  • مسجد جامع (جمعه) اصفهان
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

مسجد جامع اصفهان بزرگترین مسجد شهر اصفهان است که گویند بر بنای آتشکده ای ساسانی ساخته شده است. ساختمان آن از زمان دیلمیان در قرن چهارم هجری قمری آغاز شد و سپس سلجوقیان قسمت عمده و اساس آن را بنا کردند. ساختمان اصلی مسجد و محراب آن به فرمان ملکشاه سلجوقی ساخته شد و بعدها ایلخانان مغول و سلسله های آق قویونلو، آل مظفر و صفویه اندک اندک بر آن افزودند و این مسجد مهم ترین بنای تاریخی عهد سلاجقه با الحاقات و اضافات سلسله های بعد از سلاجقه تا عصر حاضر می باشد.

این مسجد در حقیقت، مجموعه ای از ساختمان ها و آثار هنری دوره های بعد از اسلام تاریخ ایران است که یادگارهایی از پادشاهان، وزیران، امیران، بزرگان و بانوان خیّر ایرانی بعد از اسلام را در بر دارد و بخشی از تحولات معماری دوره های اسلامی تاریخ ایران را، در مدت هزار سال نشان می دهد.

اینک توجه شما را به نکات جالبی از این مسجد تاریخی جلب می کنیم:

۱- صفه های کوچک سمت راست دالان ورودی که با ستون های مدور و گچبری های زیبا تزیین یافته اند و مجموعه ای از آثار دوره دیلمی در قرن چهارم هجری قمری است.

۲- گنبد نظام خواجه نظام الملک، وزیر مشهور ملکشاه سلجوقی که در سال های ۴۶۵ تا ۴۸۵ هجری قمری ساخته شده است. کتیبه کوفی این گنبد که در ضلع جنوبی مسجد واقع شده، حاوی نام پادشاه وقت، ملکشاه و وزیر او خواجه نظام الملک است. عنوان ملکشاه در این کتیبه “یمین خلیفه الله، امیر المومنین” ذکر شده است. خلیفه عباسی در آن زمان “المعتصم بالله” بوده است.

۳- چهل ستونی که در منتهی الیه غربی این ضلع واقع شده، از دوره شاه عباس اول صفوی است که در سال ۱۰۱۹ هجری قمری به ساختمان های مسجد افزوده شده است.

۴- چهل ستون که در سمت چپ دالان ورودی واقع شده و در ساخت آن از سبک ابنیه سلجوقی پیروی شده است، از آثار دوره پادشاهان آل مظفر در قرن هشتم هجری قمری است.

۵- ساختمان ایوان جنوبی مسجد از قرن ششم و تزیینات داخل و خارج آن از قرن هشتم، نهم، دهم و یازدهم هجری قمری است. دو مناره این ایوان ظاهرا در عهد حسن بیک ترکمان افزوده شده است و در دوره این امیر آق قویونلو و پادشاهی طهماسب اول و شاه عباس دوم، تغییرات ضروری مسجد به انجام رسیده و داخل و خارج این ایوان، با تزیینات کاشی کاری آراسته شده است. در بین مقرنس های تاق این ایوان، نام “ابو نصر حسن بهادر” که بانی تعمیرات و الحاقاتی در این مسجد بوده است، در یک لوحه کاشی کاری مربوط به سال ۸۸۰ هجری قمری ثبت شده است.

۶- تزیینات کاشی کاری اطراف صحن از دوره حسن بیک ترکمان معروف به اوزون حسن و از قرن نهم هجری قمری است.

۷- ایوان شرقی مسجد، مشخصات معماری دوره سلجوقی را از قرن ششم به خوبی حفظ کرده است. داخل این ایوان با گچ بری های قرن هشتم آراسته شده و کتییبه کاشی کاری آن حاکی از تعمیرات در دوره شاه سلیمان صفوی است.

۸-صفه عمر در شرق این ایوان واقع شده است که در دوره قطب الدین محمود شاه آل مظفر، به وسیله “مرتضی بن الحسن العباسی الزینبی” در محل بنای قدیمی دیگری ساخته شده است. در دوره حکومت موقتی اشرف افعان تعمیر شده و به دستور او کتیبه و لوحه های به این صفه افزوده شده است.

۹- ایوان غربی مسجد که ساختمان آن از قرن ششم هجری است و با تزیینات کاشی کاری آن دوره که بیشتر از نوع خطوط بنایی است، آراسته شده است. این ایوان در دوره پادشاهی شاه سلطان حسین صفوی، تعمیر و تزیین شده و با کتیبه ها و لوحه هایی در قالب خطوط مختلف زینت بافته است.

۱۰- در شمال ایوان غربی، مسجد کوچکی از دوره اولجایتو (ایلخان مسلمان مغول) واقع شده است که محراب عالی گچ بری شده آن در سال ۷۱۰ هجری قمری به دستور وزیر ایرانی او “محمد ساوی” ساخته شده و تاق های آجری متنوعی دارد. نام استاد “حیدر اصفهانی” که سازنده این محراب عالی گچ بری شده است نیز، در آخر حاشیه کتیبه محراب بر جای مانده است.

۱۱- در غرب ایوان غربی و مسجد اولجایتو، شبستانی از دوره حکومت سلطان محمد بن بایسنقر تیموری وجود دارد که سال ساختمان ۸۵۱ هجری قمری است و بانی آن “عماد بن مظفر ورزنه ای” از امرای لشکر وی بوده است. کتیبه ثلث زیبای سردر این شبستان تاریخی را “سید محمود نقاش” خطاطی کرده است.

۱۲- ایوان شمالی مسجد معروف به صفه درویش از قرن ششم و کتیبه گچ بری داخل آن از دوره شاه سلیمان صفوی است. تزیینات کاشی کاری نمای خارجی آن از اقدامات اداره باستان شناسی اصفهان در سال های ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ هجری شمسی است و به این مناسبت، کتیبه ای به خط بنایی به یادگار گذاشته شده است. در طرفین ایوان شمالی و شمال آن، چهل ستون هایی از قرن ششم هجری موجود است که مخصوصا چهل ستون شرقی آن، تاق های متعدد با نقوش مختلف آجری دارد و از قسمت های جالب این بنای عظیم تاریخی به شمار می رود.

۱۳- شمالی ترین اثر تاریخی مسجد جامع، گنبد تاج الملک مشهور به گنبد خاکی است که بانی آن “ابوالغنائم تاج الملک خسرو فیروز شیرازی” وزیر دیگر ملکشاه سلجوقی است. سال ساختمان آن در کتیبه دور گنبد، ۴۸۱ هجری قمری ذکر شده است و در بین آثار دوره سلجوقی اثر بی همتایی به شمار می رود.

۱۴- در آثار تاریخی موجود در مسجد جامع اصفهان، غیر از سبک های مختلف معماری، می توان انواع خطوط کوفی، ثلث، بناّیی، نسخ و نستعلیق را به زبان فارسی و عربی و هم به نثر و به نظم را مشاهده کرد.

۱۵- ساختمان وسط حوض مسجد نیز در زمان سلطنت شاه محمد خدابنده صفوی، پدر شاه عباس اول، به وسیله شخصی به نام “یوسف آقا” بنا شده است.

۱۶- بعضی از بازدید گنندگان ابنیه تاریخی اصفهان تصور کرده اند که دو گنبد شمالی و جنوبی مسجد جمعه در اصل آتشکده بوده است. بدیهی است این اشتباه از آنجا ناشی شده که سبک ساختمان های گنبد های نظام الملک و تاج الملک در جنوب و شمال مسجد جامع اصفهان، از سبک معبد ایرانی در دوره ساسانیان پیروی شده است.

۱۷- مسجد جامع درب های متعدد دارد، ولی از همه آن ها جالب تر درب شمال شرقی مسجد است و قدیمی ترین سردر مسجد به سال ۵۱۵ هجری است. بعد از آن سردر با شگوه دیگری است که جنب تاج الملک واقع شده و از الحاقات دوره پادشاهان آل مظفر مورخ به سال ۷۶۸ هجری است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، پاییز 1392.

2- راهنمای گردشگری ایران استان اصفهان، نشر ایران گردان، حسن زنده دل و دستیاران، 1388.

3- راهنمای مصور ایرانگردی، موسسه کتاب سرای اعلمی، حمید اعلمی، بهار 1391.

4- درگاه اینترنتی شهرداری اصفهان.

اطلاعات این مکان
آدرس
خیابان عبدالرزاق، خیابان مجلسی

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران