شهرستان بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
  • معرفی ارگ بم
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

ارگ بم بنایی خشتی است که در شمال شرقی شهر بم در استان کرمان قرار دارد و پیش از زلزله سال ۱۳۸۲ به عنوان بزرگترین بنای خشتی جهان گردشگران بسیاری را به خود جلب می کرد. امروزه نیز علاقمندان برای بازدید از این بنا و آنچه از آن باقیمانده است از این منطقه بازدید می کنند.

مساحت این ارگ نزدیک به ۱۸۰٬۰۰۰ متر مربع است که با دیوارهایی به بلندی ۶ تا ۷ متر و طول ۱۸۱۵ متر احاطه شده‌ است. ارگ از دو بخش جدا از هم تشکیل شده‌ است که هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارد. حدود ۶۷ برج در سطح شهر باستانی بم پراکنده شده‌ است.

بم در ۱۹۳ کیلومتری جنوب شرقی کرمان و در دشت حد فاصل جبال بارز و کوه های کبودی واقع شده است. بم ۱۰۵۰ متر از سطح دریا بالاتر است. قدیمی ترین نشانه های تمدن در تپه های بیدرون در ۱۵ کیلومتری شهر کشف شده است. مطالعات معماری نشان می دهد که قدمت بیدرون به هزاره چهارم قبل از میلاد برمی گردد. از شش هزار سال قبل بم و حومه آن محل سکونت مردم بوده است. در زمان های باستان مردم در قلعه ای زندگی می کردند که به آن ارگ بم می گویند. این ارگ دُرّ گرانب های دیدنیهای تاریخ ایران است و یکی از زیباترین بناهای عصر اشکانیان است.

ارگ بم بر بلندای صخره ای سترگ، در جنوب رودخانه پشت رود جا دارد و شهر بم و دیوار شهربست قدیم آن در جنوب ارگ و در فاصله میان رودخانه پشت رود و رودخانه دیگری شکل گرفته است و امروزه بسترود به خیابانی میان شهری بدل شده است.

این ارگ بزرگترین بنای خشتی جهان است و  در مساحتی بالغ بر ۶ کیلومتر مربع و بر فراز تپه ای به ارتفاع ۶۱ متر واقع شده است.

در متون تاریخی، پیدایش ارگ بم را به بهمن بن اسفندیار نسبت داده اند و او را اردشیر دراز دست از شاهان دوران هخامنشی قلمداد کرده اند. در سیمای برخی از برش های ارگ نیز لایه های ساختمانی بیشماری نمایان است که گویای ساخت و سازهایی مکرر در ارگ و تأییدی بر درستی تخمین قدمت متون تاریخی است.

مصالح عمده بناهای ارگ، خشت خام، ملات، گل رس و کاه و گاه به ندرت در بنای آن سنگ لاشه، آجر و تنه درخت خرما به کار رفته است. ارگ بم تنها یک ورودی دارد که طاق ورودی آن قابل مقایسه با قوس های دوره ساسانی است و دو برج طرفین و هشتی احتمالا در دوره صفویه به ورودی الحاق شده است. آثار دروازه دیگری در ضلع شمالی ارگ در محلی موسوم به “کت کدم” به چشم می خورد که به ظاهر استفاده چندانی از آن نشده و یا کمی بعد از ایجاد حصار مسدود شده است. ارگ بم دارای یک راه اصلی از جنوب به طرف حاکم نشین و دو گذر به موازات آن و چند راسته شرقی و غربی است. ۶۰ متر از راه اصلی بازار سرپوشیده بوده و آثار سنگفرش در قسمتهایی از راسته ها به چشم می خورد.

مسجد جامع،‌ آب انبار، ‌میدان، مکتب،‌ حمام،‌ زورخانه و چندین خانه قسمت های تشکیل دهنده ارگ محسوب می شوند.

از ویژگی های ارگ بم چهار حصاری است که از سمت جنوب، حاکم نشین را بر می گیرد و اولین حصار مطمئن ترین نقطه اتکایی است که مردم را از هجوم مصون می داشته است. زیرا ارتفاع حصار تا ۱۸ متر می رسد و در فاصله ۳۰ تا ۴۰ متر برج هایی در نظر گرفته شده و پهنای حصار در مردگرد متجاوز از ۶ متر است. برجهای دیده بانی در حصار علاوه بر تقویت و استحکام حصار و تسهیل امر دیده بانی، محل استــراحت مامورین و نگهبانان بوده و کنگره ها و ترکش ها و برج ها در دیده بانی و حراست قلعه نقش ارزنده ای داشته اند. حصار برونی ارگ را خندقی احاطه کرده است.

ارگ بم به واسطه اینکه در مسیر جاده شرق به غرب قرار گرفته، همیشه در طول تاریخ مورد توجه بوده و از اهمیت خاصی برخوردار است. آخرین حادثه تاریخی (غیر از زلزله اخیر) که در اذهان مردم از ارگ به یادگار مانده، دستگیری لطفعلیخان زند به وسیله محمد علی خان زابلی حاکم قلعه بم است. ارگ بم تا سال ۱۲۵۴ هـجری قمری و غائله آقاخان محلاتی مسکونی بوده و تا هشتاد سال قبل، از حاکم نشین به عنوان ژندارمری و مرکز قشون نظامی استفاده شده و به عبارتی زندگی در ارگ از تاریخ ایجاد قلعه تا اواسط دوره قاجار به طور مدوام جریان داشته است.

متسفانه این ارگ بسیار با عظمت در سال ۱۳۸۲ هجری شمسی بر اثر زلزله بیشتر قسمتهای آن خراب شد. برنامه هایی برای بازسازی ارگ ترتیب داده شده است تا بدون تأثیر بر شکل و ساختار منحصر به فرد آن ارگ را از ویرانی نجات دهد. چند نقطه مهم همچون مسجد،‌ مجموعه میرزا نعیم،‌ خانه احمدی یا خانه خانواده زابلی و استراحتگاه حاکم بطور کامل بازسازی خواهد شد.

پس از زلزله، به عنوان یک میراث فرهنگی جهانی، بسیاری از کشورها در جریان بازسازی مجموعه ارگ تاریخی بم شرکت کردند. ژاپن، ایتالیا و فرانسه، جزو کشورهایی بودند که از ابتدا همکاری خود را اعلام نمودند. ژاپن حدود ۱٫۳ میلیارد دلار به ایران برای بازسازی کمک کرد و با ارسال تجهیزات و ایجاد طرح سه‌ بعدی از ارگ بم برای افزایش دقت نوسازی، این پروژه را پشتیبانی کرد. وزارت میراث و فعالیت‌ های فرهنگی ایتالیا نیز با اجرای پروژه‌ ای با بودجه‌ ای در حدود ۵۰۰ هزار یورو جهت مرمت و استحکام‌ بخشی برج شماره یک (در گوشه جنوب غربی دیوار پیرامونی شهر تاریخی)، در مرمت ارگ بم مشارکت نمود. این پروژه که با همکاری گروهی از کارشناسان ایتالیایی و ایرانی انجام شد، در تابستان ۱۳۹۰ به پایان رسید. فرانسه نیز با تهیه نقشه ارگ بم به ایران کمک کرد. بانک جهانی نیز مبلغ زیادی پول به این پروژه کمک نمود.

ارگ بم طی عمر طولانی خود، بارها مورد مهاجمه ها، جنگ ها و محاصره های طولانی دشمن تخریب و ویرانی بوده و نشانه های شاخصی از ویرانی های آن در دست است. با این حال هر بار بالنده تر از گذشته برای استقرار نسل های بعدی انتخاب شده، مرمت شده و گسترش یافته است.

 ارگ تاریخی بم در ۱ فروردین ۱۳۴۵ با شماره ۵۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

کتاب راهنمای مصور ایرانگردی
آنوبانینی
آرمان سفر

اطلاعات این مکان
آدرس
بم، خیابان سخایی، ارگ تاریخی بم
نوع
قلعه تاریخی دوره اشکانیان
تاریخ ثبت در آثار ملی ایران
1 وردین 1345
شماره ثبت در آثار ملی ایران
519

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران