معرفی دریاچه حوض سلطان قم

  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
  • معرفی دریاچه حوض سلطان قم
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

دریاچه حوض سلطان قم واقع در استان قم یکی از دریاچه های نمک زیبای کشورمان است و از جاذبه های طبیعی دیدنی این استان به شمار می رود.

دریاچه نمک حوض سلطان در ۴۰ کیلومتری شمال شهرستان قم و ۸۵ کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه تهران قم قرار دارد. این دریاچه که به دریاچه ساوه قم و دریاچه شاهی هم معروف است، به مساحت تقریبی ۲۴۰ کیلومتر مربع در شمال شرق شهرستان قم واقع شده است و رشته کوه های البرز در شمال آن قرار دارد. این دریاچه شامل دو چاله جدا از هم یکی به نام «حوض ‎سلطان» و دیگری به نام «حوض ‎مره» است که با آبراهه باریکی به هم وصل می ‎شوند. حوض‎سلطان دارای بلندی ۸۰۶ متر از سطح دریا است که به طور معمول از روان ‎آب ‎های سطحی تغذیه می‎شود. حوض‎مره، افزون بر روان ‎آب‎ ها، از رودهایی مانند رود شور و قره ‎چای نیز بهره می ‎گیرد. مطالعات مستوفی نشان می ‎دهد که آب‎ ابتدا وارد حوض ‎مره شده و پس از پر شدن آن، از مسیل دو حوض گذشته وارد حوض ‎سلطان می‎شود و هنگامی که آب در حوض‎ سلطان چند متر بالاتر آمد، به طرف حوض ‎مره بازمی‎گردد و سرریز این دو حوض، به دریاچه نمک تخلیه می‎شود.

وسعت و شکل دریاچه متناسب با ورود آب و میزان بارندگی آن در فصول مختلف سال متفاوت است. در مواقع بارندگی و ذوب برف های ارتفاعات اطراف، چون بر میزان آب ورودی افزوده می شود، وسعت آن زیاد و در غیر از این ایام وسعت آن کاهش می یابد. بدین ترتیب سطح آب دریاچه پیوسته در نوسان است. در موقع پرآبی سطح دریاچه گسترش می یابد و آب آن اراضی پست و شوره زار باتلاقی پیرامون را می پوشاند و دریاچه بزرگی به طول ۱۸ و عرض ۱۶ کیلومتر تشکیل می دهد که به نام دریاچه حوض سلطان یا کویر نمک مشهور است. رودهای متعددی به این دریاچه وارد می شوند که عموما از اراضی شوره زار و نمکی اطراف عبور می کنند.

ارتفاع دریاچه حوض سلطان از سطح دریا ۷۱۰ متر است و با بارندگى ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیمتر در سال این منطقه در حوزه نواحى کم‌ باران قرار گرفته و دارای چهار بخش کفه نمکی (بخش اصلی)، حاشیه باتلاقی، محدوده اکولوژیک و دشتی است.

این منطقه از نظر زیست‌ شناسى، بوم شناسى، دیرینه‌ شناسى، هوا، اقلیم، اشتغال‌ زایى و تفرجگاهى قابل تأمل و تحقیق ژرف بوده و به عنوان یکى از چشم‌ اندازهاى توسعه استان قم مطرح است. خاک منطقه از نظر شورى، دوایر متحدالمرکزى در محدوده مرکز دریاچه تشکیل می‏ دهد که میزان شورى از مرکز به طرف بیرون به تدریج کاهش پیدا کرده و نوع گیاهان منطقه از نظر خواص دارویى، مواد مؤثر و سایر کاربردها حائز اهمیت است. با توجه به اهمیت حفاظت و حیات تالاب حوض سلطان از تعرض سود جویان و ناآگاهان محیط زیست و ترمیم خسارات وارد شده به پوشش گیاهى، این منطقه در سال ۸۸ به مدت پنج سال به عنوان منطقه شکار ممنوع معرفی شد.

مطالعات بر روس رسوبات دریاچه نشان داده است که رسوبات حوض ‎سلطان بیشتر از نوع گچ و نمک، مارن و رس است. بررسی ‎های لرزه ‎نگاری و حفاری نیز نشان داده که نمک تا عمق ۴۶ متر وجود دارد. این نمک، به صورت ۵ لایه جدا از هم با ضخامت کل تا ۲۰ متر است که با رس ‎های قهوه ‎ای تا خاکستری از یکدیگر جدا می‎شوند.

راه ورود به منطقه

برای دسترسی به دریاچه نمک مسیرهای متعددی وجود دارد که دو راه ماشین رو معروف‌ تر از همه می‌باشد.

راه دسترسی اول به حوض سلطان برای کسانی که از سمت قم می آیند: بعد از مجتمع مهتاب و عبور از اولین تپه‌ ای که دریاچه بعد از آن دیده می‌شود و درست در کنار تپه دوم، جاده‌ ای خاکی به سمت پایین و دریاچه سرازیر می‌شود که جاده اصلی معدن نمک است (در ۹۵کیلومتری تهران). یکی از نشانه‌های این خروجی، تابلوی تهران ۹۵ کیلومتر می‌باشد.

راه دسترسی دوم به حوض سلطان برای کسانی که از سمت تهران می‌آیند: پس از طی ۷۰ کیلومتر از تهران، در سمت چپ اتوبان جاده ای به سمت روستای چشمه شور می‌رود. برای رسیدن به طرف مقابل اتوبان باید از اولین زیرگذر اقدام کنید.

توجه داشته باشید که برای پیشروی تا قلب دریاچه حتما به گل خواهید نشست و آثار نمک ماندگار را تا مدت‌ ها در کفش و لباستان خواهید داشت؛ بنابراین از پوشیدن کفش و شلوارهای پلوخوری خودداری کنید.

حیات وحش

هوبره، انواع کبوتر و … و پرندگان مهاجر نظیر غاز خاکستری، آنقوت، لک لک، انواع عقاب و غیره را می توان در زمره این پرندگان جای داد. در منطقه پستاندارانی نیز از قبیل خرگوش، موش صحرایی، روباه و گاهی آهو دیده می شوند.

در میان خزندگان منطقه حضور مارها و سوسمارها که در کنترل بیولوژیک آفات نقش دارند، بارز است. انواع عنکبوت، رتیل، موریانه و مورچه های کمیاب در اطراف دریاچه گسترده هستند.

مطالعات انجام شده، حضور پر تعداد و متنوع انواع باکتری های نمک دوست را در خاک های منطقه نشان می دهند که برخی از انواع موجود بنابر شواهد اولیه منحصر به فرد بوده و خصوصیات ژنتیکی و فیزیولوژیکی ویژه انتظار حضور آنزیم ها، آنتی بیوتیک ها و فرآورده های ارزشمند میکروبی در آنها وجود دارد.

وجود انواع دیاتوم ها (جلبکهای تک سلولی) به عنوان اولین تولید کنندگان غذا در اکوسیستم های آبی در آب های شور منطقه قابل تامل است. این گونه جلبک ها در صورت تولید انبوه می تواند در تعلیف دام مورد استفاده قرار گیرد.

پوشش گیاهی

رژیم آبی این تالاب فصلی و فوق شور بوده و زمستان فصل پرآبی حوض سلطان است. بنابراین کفه نمکی این تالاب در فصل پرآبی زیر آب است و حاشیه یا کمربند باتلاقی آن پوشش گیاهی دارد که بیشتر در اضلاع شمالی و شمال غربی این تالاب مشاهده می‌شود و پرنده‌ های مهاجر نادر در این تالاب وجود دارد که در حاشیه تالاب زندگی می‌کنند. بر اساس مطالعه انجام شده بالغ بر ۲۴۰ گونه با ارزش ریز موجودات هوازی مانند جلبک‌ها، باکتری‌ها و قارچ‌ ها در تالاب وجود دارد که می‌ توانند با توجه به مخزن ژنی خود شرایط فوق شور را تحمل کنند. در این منطقه بیش از ۴۰ گونه گیاهی از جمله درمنه بیابانی، اشنان، تاغ زرد و سیاه، سودا و اسفناج وجود دارد.

معادن دریاچه

تاکنون به شیوه های سنتی، تنها از نمک طعام موجود در این عرصه بسیار گسترده جهت مصارف صنعتی، مورد استفاده قرار گرفته است. این در حالی است که به استناد تحقیقات انجام گرفته در خصوص ترکیبات تشکیل دهنده نمک های دریاچه ، موادی از قبیل سدیم کلرید، سدیم سولفات، منیزیم کلرید و منیزیم سولفات از جمله بارزترین و مهمترین ترکیبات تشکیل دهنده این منبع عظیم خدادادی به شمار می آید.

منیزیم از نظر فراوانی هشتمین عنصر در قشر خارجی زمین به شمار می آید و اغلب این فلز، به صورت ترکیب های محلول در آب دریاها و یا بصورت سنگ معدن منیزیم کلرید، در طبیعت یافت می شود . میزان منیزیم استحصالی از آب دریا تنها ۲/۰ تا ۳/۰ درصد می باشد. نتایج حاصل از تحقیقات انجام گرفته پیرامون ترکیبات منیزیم دریاچه نمک، میزان منیزیم استحصالی را ۳۵ تا ۵۰ برابر منیزیم آب دریا (یعنی ۱۰ تا ۱۴ درصد) نشان می دهد. بنابراین شورابه های دریاچه نمک یکی از غنی ترین معادن و منابع عظیم تولید منیزیم به شمار می آید. علاوه بر این مزیت استحصالی منیزیم دریاچه نمک از لحاظ اقتصادی حتی قابل مقایسه با منیزیم حاصل از آب دریا نمی باشد و از هر ۱۰۰ کیلوگرم نمک، ۱۰ تا ۱۴ کیلوگرم منیزیم به دست می آید.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتا شناسی، پاییز ۱۳۹۲ (استفاده از مطالب این کتاب با اجازه موسسه گیتاشناسی صورت گرفته است).

2- درگاه اینترنتی کویرها و بیابان های ایران

3- باشگاه خبرنگاران جوان

اطلاعات این مکان
آدرس
35 کیلومتری بزرگراه قم به تهران
نوع
دریاچه طبیعی فصلی
بهترین زمان بازدید
فروردین و اردیبهشت و اواسط پاییز

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران

  • هموطن در ۱۴ آذر ۱۳۹۵

    توجه
    حوض سلطان نروید
    دوستان گرامی لطفا به نصیحت این حقیر توجه کنید.
    در زیرگذرهای منتهی به دریاچه هیچ تابلوی هشداری وجود ندارد و اگر به سمت دریاچه حرکت کنید در گل فرو خواهید رفت و با مبالغ سنگین توسط محلی ها به شما کمک میشود که در کمترین حالت شما به غیر از صدمه هایی که به خودرو وارد میشود ۵۰۰ تا ۱ میلیون سرکیسه خواهید شد.
    گفتن از ما