معرفی مجموعه ابراهیم خان کرمان

  • معرفی مجموعه ابراهیم خان کرمان
  • معرفی مجموعه ابراهیم خان کرمان
  • معرفی مجموعه ابراهیم خان کرمان
  • معرفی مجموعه ابراهیم خان کرمان
  • معرفی مجموعه ابراهیم خان کرمان
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

مجموعه ابراهیم خان واقع در شهر کرمان یکی از مجموعه بناهای تاریخی این استان است که هنوز هم از امکانات آن استفاده می شود.

این بنا از بناهای دوران قاجاریه در مجاورت بازار بزرگ کرمان است که از شهرت خاصی برخوردار است و شامل مدرسه، بازار، آب انبار، حمام، کاروانسرا و بادگیر می باشد. این مجموعه به فرمان ابراهیم خان ظهیر الدوله یکی از امرای دوره فتحعلی شاه قاجار ساخته شده و از نظر سبک و هنر معماری و کاشی کاری بسیار ارزنده و نفیس است.

ابراهیم خان ظهیر الدوله فرزند مهدی‌ قلی خان قویونلو، یکی از خویشاوندان نزدیک (پسر عمو) فتحعلی شاه قاجار بود که از سال ۱۲۱۶ تا ۱۲۴۰ هجری قمری به عنوان حاکم کرمان فرمانروایی می‌کرده است. وی در دوره حکمرانی خود مبادرت به ایجاد چندین بنای بسیار ارزنده از جمله بازار، حمام، مدرسه و آب‌ انبار در مرکز شهر و در مجاورت مجموعه گنجعلی خان نمود که امروزه با نام مجموعه ابراهیم خان شناخته شده و از مجموعه‌ های با ارزش و زیبای آثار تاریخی کرمان محسوب می‌شود.

مساحت این مجموعه نزدیک به ۴۵۰۰ متر مربع بوده و شیوه ساخت آن از معماری دوره صفویه الهام گرفته شده است. مجموعه ابراهیم خان یکی از مجموعه‌ هایی است که کاشی خشتی هفت رنگ، عنصر تزئینی غالب در آن می‌ باشد.

گفتنی است ابراهیم خان ظهیر الدوله به هنگام وفات، ۲۱ دختر و ۲۰ پسر داشت که یکی از فرزندان او به نام عباسقلی خان، جانشین پدر در کرمان شد. اما مشهورترین فرزند او حاج محمد کریم خان کرمانی است که از شاگردان شیخ احمد احسائی و سید کاظم رشتی بود و بعدها از پیشوایان برجسته فرقه شیخیه گردید.

مدرسه

مدرسه ابراهیم خان یکی از زیباترین بناهای عصر قاجاریه در شهر کرمان و یکی از بناهای مجموعه ابراهیم خان به شمار می‌رود. پلان مدرسه ابراهیم خان مستطیل شکل بوده و شامل دو طبقه می‌ باشد که با حجره‌ هایی که در اطراف و چهار ضلع آن واقع شده‌ اند. از بخش‌ های کاربردی این مدرسه م ی‌توان به کتابخانه، مسجد، اتاق‌ های خادم، چراغ‌ دار، آبکش و سرویس‌ های بهداشتی اشاره نمود. در تمامی بخش‌ های مدرسه عناصر تزئینی مانند گچبری، کُشته‌ بُری، مقرنس‌ کاری و کاربندی دیده می‌شود. بلندترین بادگیر کرمان به ارتفاع ۱۶ متر در این مدرسه ساخته شده که با استناد به کتیبه موجود در ضلع غربی مدرسه، استاد اسماعیل قصاع سازنده آن بوده است.

کتیبه کاشی‌ کاری پیرامون صحن مدرسه شامل قصیده‌ ای از صبای کاشانی است که بیت آخر آن متضمن ماده تاریخ بنای مدرسه (سال ۱۲۳۲) می‌ باشد اما بر اساس آنچه که در کتاب جغرافیای کرمان آمده، ابراهیم خان مدرسه را در سال ۱۲۳۰ به اتمام رسانید و خانه مدرس (خلوت) بعدها توسط فرزندان ابراهیم خان به مجموعه اضافه شد و در سال ۱۲۹۸ اتمام یافت.

مدرسه ابراهیم خان امروزه نیز دایر و محل سکونت طلّاب و محل درس و بحث می‌باشد.

حمام

حمام مجموعه ابراهیم خان در ضلع جنوبی قیصریه ابراهیم خان واقع شده و مانند سایر حمام‌ های سنتی ایران، پایین‌ تر از سطح زمین بنا شده که این امر در حفظ گرمای داخل حمام و آبرسانی آن مؤثر بوده است. از ورودی حمام از طریق یک راهروی زاویه‌ دار به بخش رختکن حمام وارد می‌شویم. این فضا دارای گنبد مرکزی و ایوان‌ های جانبی می‌ باشد. در مرکز آن حوض آبی قرار دارد که علاوه بر زیبایی فضا، در انعکاس نور به داخل رختکن تأثیر به سزایی دارد. سقف رختکن نسبتاً کوتاه و تمامی سقف‌ ها بر ستون‌ های سنگی استوار شده‌ اند و تزئینات کاربندی زینت‌ بخش آن‌ ها می‌باشد.

پس از گذر از راهروی طولانی و زاویه‌ دار که به جهت ایجاد محرمیت و حفظ فضای داخلی از دید مستقیم و جلوگیری از خروج هوای گرم به این صورت ساخته شده‌ اند، بخش گرمخانه واقع شده است. در گرمخانه، بخشی جهت اعیان و اشراف در نظر گرفته شده است. خزینه و چال حوض نیز از دیگر عناصر گرمخانه می‌باشند. تزئینات گرمخانه، حجاری‌ های زیبا و کاشی‌ های خشتی هفت رنگ می‌ باشد و نور آن از طریق سقف‌ ها تأمین می‌شود.

برخلاف سایر حما‌م‌ های سنتی کرمان این حمام هنوز هم جهت استحمام مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

بازار

بازار ابراهیم خان در ضلع شرقی مدرسه و حمام قرار دارد و به نام قیصریه زرگری شهرت دارد و کاربری آن از گذشته تا امروز حفظ شده است.

طول این بازارچه نزدیک به ۱۰۰ متر است که در حدّ فاصل آن، فضای بازار قیصریه تعبیه شده و ورودی مدرسه، حمام و آب‌ انبار از طریق آن می‌ باشد. معماری و تناسبات این بازار الهام گرفته از معماری عصر صفویه می‌باشد و تمامی سقف‌ ها دارای کاربندی می‌ باشند.

آب‌ انبار

آب‌ انبار ابراهیم خان که در زمان خود یکی از آب‌ انبارهای معتبر شهر کرمان به شمار می‌ رفته، در ضلع شمالی قیصریه واقع شده و آب مورد نیاز بخشی از شهر قدیم کرمان را تأمین می‌ نموده است. طاق سردرِ آب‌ انبار ابراهیم خان دارای مقرنس‌ کاری است و کتیبه‌ ای از کاشی خشتی، زینت‌ بخش آن می‌ باشد. این سردر با دهلیزی مسقف و پلکانی سنگی به پا آب و مخزن آن که در عمق زمین حفر شده، راه دارد.

دسترسی به مجموعه ابراهیم خان از طریق خیابان شریعتی، خیابان شهید محمد تجلی امکانپذیر می‌باشد. البته از میدان توحید نیز می‌توان به این مجموعه دسترسی یافت.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، پاییز 1392.

2- درگاه اینترنتی آرمان سفر

اطلاعات این مکان
آدرس
خیابان شریعتی، خیابان شهید تجلی
نوع
مجموعه تاریخی دوره قاجاریه

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران

  • میثم در ۲۲ شهریور ۱۳۹۵

    ادرس داخل نقشه اشتباست. مکانش دقیقا پشت میدان گنجعلیخان هست

    • حمیدرضا سریزدی در ۱۳ دی ۱۳۹۵

      با تشکر از شما
      اصلاح شد