شهرستان اراک

معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک

  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
  • معرفی مجموعه تاریخی بازار اراک
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

مجموعه تاریخی بازار اراک که در گذشته یکی از مهم ترین مراکز اقتصادی و تجاری استان مرکزی بوده، اکنون نیز از لحاظ تاریخی و اقتصادی از اهمیت بالای برخوردار است.

تاریخ شکل گیری و ساخت بازار به دوران ساخت شهر قدیم سلطان آباد (اراک امروزی) باز می‌گردد و در واقع تاریخ ساخت بازار شهر با تاریخ ساخت شهر یکی است. اگرچه ساخت شهر چند سالی طول کشیده ولی در متون تاریخی به زمان دقیق ساخت بازار اشاره‌ ای نشده است. چنانکه در اسناد و کتاب های تاریخی بیان شده ساخت شهر احتمالاً حدود بیست سال طول کشیده و در این میان بنای بازار و ارکان آن مانند راسته‌ ها و سراها و دالان‌ ها در خلال همین سال‌ ها ساخته شده است. بنای اولیه این بازار را حاکم وقت اراک (سپهدار اعظم) که نام مسجد و مدرسه‌ ای در بازار نیز به نام وی می‌باشد در اوایل قرن ۱۳ گذاشت.

مجموعه تاریخی بازار اراک از بناهای اولیه شهر اراک است که در زمان فتحعلی شاه قاجار تاسیس گردیده است. در این مجموعه کلیه امکانات رفاهی از قبیل مسجد، مدرسه و آب انبار احداث گردیده است.

مجموعه بازار اراک بر اساس طرحی از پیش اندیشیده احداث شده است و بر خلاف بازارهای دیگر مسیر آن به صورت آزاد و منحنی نیست، بلکه مسیرها منطم و دارای تقارن هندسی هستند. راسته بازار با گذرهای متعددی که آن را قطع می‌کند اساس بافت شطرنجی شهر سلطان آباد قدیم را ساخته بود. بازار اراک در دو محور شمالی – جنوبی و شرقی – غربی به طور مستقیم و عمود بر هم در مرکز بافت اولیه شهر قرار دارد. در چهار طرف بازار، چهار دروازه بوده که همگی در طول زمان و گسترش شهر از بین رفته اند.

عرض بازار از ابتدا تا انتها ۵ متر است. راسته شمالی و جنوبی به ۸ قسمت ۱۰۰ متری که هر قسمت دارای ۵۰ باب مغازه است تقسیم می شود. هر یک از این قسمت ها گذر نامیده می شود. در دوره اخیر دو گذر قسمت شمالی این راسته تخریب شده است. گذر جنوبی یا یکصد متر از جنوب راسته اصلی، به صورت دو طبقه ساخته شده که ارتفاع آن به ۸ متر می رسد.

به علت معماری خاص به کار رفته در ساخت بنای بازار هوای داخل بازار در زمستان گرم و متبوع و در تابستان علی‌رغم سر پوشیده بودن بسیار خنک است.

در ساخت این مجموعه بیشتر از آجر استفاده شده و ملات گچ و آهک و خاک رس نیز مکمل بنای بازار هستند و برای استحکام بنا از تیرچه چوبی استفاده شده‌ است. در پای ستون‌ ها نیز صفحات و ورق‌ های منجمد مسی و سربی استفاده شده‌ است.

در سال های اخیر به علت بی توجهی، قسمتی از پوشش طاق و گنبدی این گذر فرو ریخته و همچنین سردر زیبای آن به هنگام احداث ساختمان بانک ملی از میان رفته است. در دوره اخیر همچنین تغییرات و نوسازی هایی که در سایر قسمت های بازار انجام شد، باعث شد قسمتی از راسته شرقی – غربی تخریب شود.

در تقاطع دو راسته بازار، چهار سوقی با پوشش گنبدی دو پوش ساخته اند که از زیبایی و معماری جالبی برخوردار است. سطح داخلی گنبد دارای رسمی بندی و آجرچینی است.

علاوه بر دو راسته اصلی در مجموعه بازار اراک حدود بیست سرا و تیمچه وجود دارد که در آن ها فعالیت های مختلفی در جریان است. ۱۸ واحد از این بناها در قسمت جنوبی بازار قرار گرفته که از مهمترین آنها سرای نوذری، سرای کتاب فروش ها و سرای کاشانی می باشد. سرای نوذری که زیباترین سرای بازار اراک به شمار می آید به فرش فروشان اختصاص دارد و ساختمان آن دو طبقه است. سرای کتابفروش ها نیز از وسعت و معماری جالب توجهی برخوردار بوده و متشکل از یک تیمچه و سرای دو طبقه می باشد.

بازار اراک با قدمت دویست و چند ساله خود هم اکنون در دل این شهر به صورت یکی از برجسته ترین آثار با ارزش تاریخی در آمده است. قسمت های تجاری این مجموعه شامل سراهای متعدد و تیمچه و راسته بازارهای گوناگون مانند بازار ارسی دوزها (کفاش ها)، بازار حلاج ها، بازار پارچه فروش ها، بازار لوازم خانگی، بازار مسگران و غیره است.

بازار اراک در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۵ با شماره ثبت ۱۲۸۵ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- کتاب چهره ایران، راهنمای گردشگری استانهای ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، پاییز 1392.

2- راهنمای مصور ایرانگردی، موسسه کتاب سرای اعلمی، حمید اعلمی، بهار 1391.

3- ویکی پدیا

اطلاعات این مکان
آدرس
اراک، میدان شورا، خیابان قائم مقام، انتهای خیابان مولوی
نوع
بازار تاریخی دوره قاجاریه
تاریخ ثبت در آثار ملی ایران
10 آبان 1355
شماره ثبت در آثار ملی ایران
1285

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران