معرفی مسجد جامع ارومیه

  • معرفی مسجد جامع ارومیه
  • معرفی مسجد جامع ارومیه
  • معرفی مسجد جامع ارومیه
  • معرفی مسجد جامع ارومیه
  • معرفی مسجد جامع ارومیه
  • معرفی مسجد جامع ارومیه
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

مسجد جامع ارومیه یک اثر تاریخی است که با شکوه فراوان در مجاورت بازار ارومیه قرار دارد و یکی از بناهای دیدنی و مذهبی این شهر می‌ باشد. مسجد جامع که تاریخ ساخت آن به قرن هفتم قمری می‌ رسد، در دوره‌ های مختلف تکمیل شده و به صورت امروزی درآمده است.

مجموعه بنای کنونی مسجد جامع با بخش‌ های مختلف قدیمی و جدید، به مرور زمان در اطراف هسته اولیه بنا ساخته شده است که با توجه به مدارک و شواهد، به نظر می‌ رسد که بنای اولیه آن مربوط به دوره سلجوقی باشد. البته با توجه به نقشه چهار طاقی این شبستان و ورودی‌ های که در جهات مختلف آن وجود داشته، بعضی از محققین بر این عقیده‌ اند که مسجد برروی بقایای آتشکده‌ ای از دوره ساسانی ساخته شده است. عده‌ ای نیز تاریخ بنای مسجد جامع را با تاریخ محراب یکی می‌دانند. اما با توجه به اینکه محراب حاضر برروی محراب قدیمی‌ تری بنا شده و خود بنا نیز باید قدیمی تر از محراب باشد، به نظر می‌ رسد که تاریخ دوره سلجوقی معقولتر باشد.

بنای مسجد در دوره های مختلف، تعمیر و بازسازی شده یا الحاقاتی بدان صورت گرفته است. از جمله در سال ۱۱۸ هجری قمری، به دستور رضا قلی خان بیگلربیگی افشار و حاکم ارومیه، تعمیراتی در این مسجد به عمل آمد. هسته اولیه و قدیمی مسجد جامع، شبستان گنبد دار مربع شکلی است که در اصل از سه طرف ورودی‌ هایی داشته که در دوره بعد، محوطه‌ های ستونداری به آن الحاق گردیده است. این شبستان به خاطر گنبد خوش ترکیب، عظمت و ارتفاع، عرض دهانه، تقسیم بندی نمای خارجی و حجم فضای داخلی، به ویژه به جهت داشتن محراب گچبری ارزشمند و بسیار بزرگی از دوره ایلخانی و کتیبه‌ های متعدد کوفی و نسخ و ثلث، بسیار مهم و درخور توجه و بررسی است. در مرکز هر دیوار، پنجره‌ ای است و قدری پایین تر از آن، دو پنجره دیگر است؛ ولی در سمت جنوب، محراب سبب مسدود شدن این دو پنجره گردیده است.

برای ساخت گنبد این شبستان، با استفاده از گوشواره و فیلپوش، طرح مربع را به کثیر الاضلاع تبدیل کرده و پایه مدور گنبد را به نحو بسیار ماهرانه‌ ای بر روی طرح ۳۲ ضلعی نهاده‌ اند. دهانه گنبد، ۱۱ متر و ارتفاع تیزه آن تا سطح زمین، در حدود ۱۸ متر است. مقطع گنبد، بیضی با خیز کم است و در رأس آن، طوقی همانند گنبد مساجد قزوین کار گذاشته‌ اند. این گنبد، از بیرون بر پایه ای ۱۶ ضلعی استوار شده است.

بیشتر قسمت‌ های داخلی شبستان سفید کاری شده و در یک قسمت آن، کتیبه جدیدی است که دارای زمینه سیاه است. علاوه بر این، سه کتیبه دیگر مربوط به تعمیرات بنا بر روی دیوارها نقش شده است. یکی از این کتیبه‌ ها مربوط به زمان فتحعلی شاه و دیگری به تاریخ ۱۳۰۳ قمری و سومی مربوط به سال ۱۳۴۹ هجری قمری است. در پایین گنبد، کتیبه‌ ای به خط کوفی نوشته شده است که به نظر می‌ رسد همزمان با کتبیه تاریخی محراب (۶۷۶ هجری قمری) باشد.

در ضلع جنوبی شبستان، محراب گچبری زیبایی به صورت برجسته و الحاقی قرار گرفته که در ردیف قدیمی‌ ترین، پرکارترین و بزرگترین محراب‌ های گچبری ایلخانی و شاهکاری بی نظیر از حیث تکنیک و تزیین است. این محراب، با مساحتی حدود ۶۰ متر با طرح‌ های متنوع هندسی و خطوطی با نقش و نگارهای ظریف به صورت بسیار حساب شده تزیین و گچبری شده است. زمینه توری مانند و مشبک آن، با گوی‌ های نیم برجسته، با چنان مهارت و استادی ساخته شده که در ذهن انسان، تارهای ابریشمی را تداعی می‌ کند. مهارت فنی که در ساختمان محراب دیده می‌شود، در نوع خود بی نظیر است و طرح‌ های آن مفصل‌ تر و پیچیده‌ تر از نمونه‌ های دوره سلجوقی است. در قسمت پایین محراب، دو ستون گچبری و در وسط آن، کتیبه‌ های قرآنی و تاریخی قرار دارد. از شکاف های این محراب، قطعات کوچک محراب گچی قدیمی دیده می‌ شود که بدین ترتیب معلوم می‌ شود این محراب بر روی محراب قدیمی‌ تری اجرا شده است.

در ضلع جنوبی صحن و متصل به شبستان گنبد دار، شبستانی با ستون‌ های سنگی نسبتاً قطور و طاق گنبد آجری وجود دارد که با دو ورودی بر شبستان اصلی ارتباط پیدا می‌ کند و کف آن از سطح صحن پایین‌ تر است. در جلوی این شبستان، یک ردیف ۹ بابه حجره کم عمق وجود دارد که تا سال ۱۳۵۳ دارای در و پنجره بوده‌ اند. این بخش مستطیل شکل، ۱۰۰ مترمربع مساحت دارد و در امتداد شرقی – غربی قرار گرفته است. ورودی بزرگ آن در نزدیکی شبستان گنبد دار قرار گرفته و با مقرنس‌ های گچبری شده، تزیینات گچی رنگ آمیزی شده به اشکال ترنج و سر ترنج و کاشی‌ های خشتی هفت رنگ تزیین شده است.

صحن مسجد به صورت مربع مستطیل است و با دو درگاه به راسته سنگ تراشان و بازار قدیمی شهر ارتباط پیدا می‌ کند. در اضلاع چهارگانه این صحن (که حدود ۱٫۲ متر پایین‌ تر از سطح کوچه‌ های اطراف قرار دارد) شبستان و ساختمان‌ های قدیمی و جدید الاحداث مسجد قرار گرفته‌ اند.

حجره‌ های قدیمی مسجد در گذشته مورد دخل و تصرف قرار گرفته‌ اند؛ از جمله در ضلع شرقی که تخریب شده و به جای آن ها سالن بزرگ و نوسازی با سقف شیروانی احداث شده است. بیشتر بناهای ضلع شمالی نیز تخریب و مجدداً به صورت جدید ساخته شده‌ اند.

مسجد جامع ارومیه در تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۱۴ با شماره ۲۴۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- ویکی پدیا

2- تارنمای گردشگری کویرها و بیابان های ایران

3- تارنمای خبری همشهری آنلاین

اطلاعات این مکان
آدرس
ارومیه، خیابان امام، بعد از چهارراه بعثت
نوع
مسجد تاریخی دوره سلجوقی
تاریخ ثبت در فهرست ملی ایران
15 آذر 1314
شماره ثبت در فهرست ملی ایران
243

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران