کانال تلگرام

دانلود کتاب آمازون

وجه تسمیه شهر اصفهان

  • وجه تسمیه شهر اصفهان
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

شهر اصفهان ، مرکز شهرستان استان اصفهان ، با پهنه‌ای حدود دویست و پنجاه کیلومترمربع ، در دل فلات ایران قرار دارد.

شهر اصفهان از روزگاران کهن تا کنون به نامهای : آپادانا، آصف‌هان، اسباهان، اسبهان، اسپاتنا، اسپادنا، اسپاهان، آسپدان، اسپدانه، اسپهان، اسپینر، اسفاهان، اسفهان، اصباهان، اصبهان، اصپدانه، اصفاهان، اصفهان، اصفهانک، انزان، بسفاهان، پارتاک، پارک، پاری، پاریتاکن، پرتیکان، جی، دارالیهودی، رشورجی، سپاهان، سپانه، شهرستان، صفاهان، صفاهون، گابا، گابیان، گابیه، گبی، گی، نصف جهان و یهودیه سرشناس بوده است .

بیشتر نویسندگان بر این باورند که چون این ناحیه پیش از اسلام، به ویژه در دوران ساسانیان، مرکز گرد آمدن سپاه بود و سپاهیان مناطق جنوبی ایران، مانند: کرمان، فارس، خوزستان، سیستان و … در این ناحیه گرد آمده و به سوی محل نبرد حرکت می‌کردند، آنجا را « اسپهان » گفته، سپس عربی شده و به صورت « اصفهان » درآمده است .

این شهر دارای واژگان کهنتری است که با نام کنونی آن، هیچ گونه پیوندی ندارد، مانند: انزان، گابیان، گابیه، جی، گبی، گی و گابا.

یاقوت حموی، می‌نویسد: «اصفهان یا اسپهان از کلیه اسباه است که به معنی سپاه و سگ می‌باشد.»

استاد پورداود، می‌گوید : «ارزش این وجه اشتقاق فقط در این است که می‌رساند در لهجه قدیم اصفهانی، اسباه به معنی سگ نیز بوده است.»

پورداود یادآور شده است که بطلمیوس، جغرافیا نگار سده دوم میلادی، نام این شهر را «اسپدان» نگاشته، سپس می‌گوید واژه اصفهان روی اسپاهان قرار گرفته که خود شامل سپاه به معنی ارتش و هان اسم مکان، یعنی جای سپاه است.

نویسنده کتاب حدودالعالم از این شهر به نام «سپاهان» یاد کرده، می‌گوید: «سپاهان شهری عظیم است و آن دو شهر است: یکی را جهودان خوانند و یکی را شهرستان و در هر دو منبر نهاده‌اند …»

محمد حسین بن خلف تبریزی، درباره نام اصفهان، نوشته است: «اصباهان، معرب اسپاهان است و آن شهری است مشهور در عراق و نام اصلی او این است و نام مقامی است از جمله دوازده مقام موسیقی و آن را اصفهانک نیز خوانند.»

در کتیبه‌ های پارسی هخامنشی، انزان شامل ناحیه اصفهان بوده و پیش از کورش، مرکز قدرت هخامنشیان در این ناحیه بوده و پس از کورش انزان به گابیان تبدیل یافته و استرابن هم آن را به همین نام خوانده است و گابیان رفته رفته به جی تغییر یافت.

هرتسفلد نگاشته است: اصفهان نام بلوکی از ولایت پریت کان و نام شهر «گبی» بوده است. گبی بعدها «گی» و سپس عربی شد و به «جی» تبدیل یافت.

در سده ۲ میلادی، نام گبی و اسپدانا در نقشه بطلمیوس دیده می‌شود. وی «اسپدانا» ی پارسی زمان هخامنشی را از کتاب ارتستنس، مدیر کتابخانه اسکندر مقدونی برداشته بود. در یک نقشه جهان نما که ۱۰۰ سال پیش از بطلمیوس ترسیم شده است، این نام به صورت ساسانی «سپانه» یعنی سپاهان نگاشته شده و معنی آن، جای لشکریان است.

اسکندر مقدونی هنگام دنبال کردن داریوش هخامنشی به پارتاک یا پارک یاگی آمد و آن را گشود و اکسازر را که والی شوش بود به حکومت پارتاک گمارد. تاریخ نگاران پیشین، پارتاک را پاریتاکن نامیده‌اند که به پارسی آن روزی پرتیکان می‌گفتند و امروز فریدن می‌خوانند. پرتیکان به تمامی ناحیه اصفهان اطلاق می‌شده است.

مفضل سعد بن حسین مافروخی اصفهانی، نویسنده کتاب محاسن اصفهان درباره نام اصفهان، می‌نویسد: « … و همچنین گفته‌اند که اصل لفظ نام اصفهان، اسفاهان بود، چرا که در ایام فرس، گودرز بن گشواد بر آن مستولی و مالک بود و هر وقت که پای اقتدار در رکاب استظهار آوردی هشتاد پسر صلبی او با او سوار گشتند، همه سواران جنگی فرزانه و جملگی دلاوران فرهنگی مردانه زیارت بر احفاد و اشیاع و عباد و اتباع چون سوار می‌شدند مردم می‌گفتند اسفاهان، یعنی لشکر، تداول کلام، عوام اصفهان را بدان نام نهاد.»

مافروخی بار دیگر سخن از سپاه و سپاهیگیری به میان آورده، می‌گوید: «… در روایت است که اردشیر بابکان گفت هرگز هیچ ملکی بر غلبه و استیلا هیج ملک قدرت نداشت تا اصفهانیان مدد بنمودند و پرویز گفت کار ملک بر ما قرار نگرفت الا به معاونت مدد اهل اصفهان و انوشیروان لشکر و سپاه اصفهان را بر تمامیت لشکرهای جهان تفصیل داد و از میان ایشان اهل فریدن را اختیار کرد.»

ابن اثیر در کتاب اللباب می‌نویسد: «اصفهان به کسر اول یا فتح آن شهر بلاد جبال است و آن را از آن جهت اصفهان گفته‌اند که معرف سپاهان است و سپاه به معنی لشکر و هان علامت جمع است و اینجا محل تجمع سپاه اکاسره بوده است.»

حمزه اصفهانی بر این باور بود که واژه اصفهان یا اسپاهان از سپاه گرفته شده که در فارسی به معنی قشون و سگ است. لاکهارت نیز بر این باور بود که از روزگار پارتها، واژه اسپاهان به این ناحیه اطلاق شده است.

گفتار بالا می‌رساند که این نام با سپاه و سپاهیگری بستگی داشته است و شاید چنین نقشی را «جی» به عهده داشته است نه «یهودیه» که گسترش آن، اصفهان کنونی را به وجود آورده است. واژه سپاه در پارسی باستان به معنی اسب نیز آمده است، زیرا اسب جزو کار سپاه بوده است چنانکه یاقوت حموی، می‌گوید سپاه برابر اسب است و همین اصفهان را جایگاه سپاهیان دانسته است. در نزد آریاییها با ارزش و محترم بوده است و بسیاری از بزرگران و نام‌ آوران ایرانی به نام اسب نام گذاری می‌شده‌اند، مانند: گشتاسب، لهراسب و جاماسب، که همه این نامها واژه اسب دارند.

اصفهان در زمان خلافت عمر به دست عربها افتاد و تا دو سه سده حاکمانی از سوی خلفا در آن فرمانروایی می‌کردند. در دوران آل بویه و سلجوقیان پایتخت بود. پس از سلجوقیان تا دوران صفویه نیز پایتخت ایران بود، ولی در اواخر دوران صفوی دستخوش کشتار، چپاول و خرابی شد.

اصفهان در حمله مغول و تیمورلنگ خسارتهای زیادی دید. تیمور لنگ از هفتاد هزار سر بریده مردم این شهر، مناره‌ای برپا کرد و به گفته نویسنده کتاب حبیب السیر، در اصفهان جز زنده رود، کسی زنده نماند. از دوران افشاریه و زندیه در اصفهان آثار مهمی نمانده است، ولی در زمان قاجاریه به کوشش مردان خیر چند بنای قابل توجه ایجاد شد.


0 به این مطلب امتیاز دهید

عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

سایت شهرداری اصفهان

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران

  • مهدی در ۲۶ آبان ۱۳۹۶

    عالییییییییییییییییییییییییییییییییی

  • احمد در ۲۷ آبان ۱۳۹۶

    درود و عرض ادب در مورد مقاله ای که در رابطه با لنبان طرح نمودیدلازم دیدم تشکر بنمایم اما پیش از هر چیز شایسته بود که هم حضرت عالی و هم اساتیدی که در این خصوص زحمت کشیده اند با اندکی دقت در وجه تسمیه لنبان به واژگان مردمان همسایه که پایشان به آن محل هم باز شده یعنی بختیاریها خیلی خود را در چم و خم واژه شناسی قرار ندهید زیرا در گویش لری جنوبی و عموم مردم جنوب لنبان lonban یا لنبونlonboun به معنای گیاه بیشه است که در مناطق جنوبی سقف خانه های روستایی خصوصا خانه های لب خور ها ، تالاب ها و باتلاق های خوزستان را از ان می بافند. لذا بنده اعتقادم این است که در مطالعه اکوسیستم محل مزبور خصوصا الگوهای گذشته انجا حتما به ریشه این نام خواهید رسید.

  • parisa در ۲۸ آبان ۱۳۹۶

    الان که دیگه اصلا روغن جامد نیست. روغن مایع آفتابگردان چطوره؟مشکلی نداره؟

  • مر در ۲۸ آبان ۱۳۹۶

    ما در آبان از این آبشار بازدید کردیم، مسیر خیلی خیلی دور و خلوت و خطرناک بود، جاده خاکی بود، حدود سه ساعت و نیم با ماشین تو جاده خاکی راه بود، با ماشین شاسی کوتاه میشد رفت ولی خیلی دور بود و مسیر صعب‌العبور بود، بعد از رسیدن به خود امامزاده گزو،حدود ۳۵ دقیقه از کوه باید پایین رفت تا به آبشار رسید و حدود ۴۵ دقیقه از کوه باید بالا رفت تا دوباره به امامزاده برگشت، کوهنوردی خیلی سنگینی هم دارید حسابی خسته میشید ولی آبشار خیلی قشنگه,مسیر روی گوگل مپ موجود نیست

  • خاقانی در ۱ آذر ۱۳۹۶

    شرایط رزرو خانه معلم اراک

  • اورمیه قلب آذربایجان در ۳ آذر ۱۳۹۶

    یاشاسین آذربایجان
    یاشاسین اورمیه
    به دیار آذربایجان شهر زیبای اورمیه قلب آذربایجان تشریف بیارین

  • مریم در ۴ آذر ۱۳۹۶

    ممنون برای آموزش خوبتون🌹

  • ديلمستان در ۴ آذر ۱۳۹۶

    مسیر اول آسفالته. چرا مسیر اصلی را تغییر دادید؟ چه کاریه؟ ضمنا این روستا جز بخش خورگام شهرستان رودبار و زبانشم دیلمی است. لطفا اصلاح کنید

    • leila در ۵ آذر ۱۳۹۶

      ممنونم از توجهتون.حتما اصلاح میشود

  • وحید در ۹ آذر ۱۳۹۶

    رودخانه های سیکان در شهرستان دره شهر و سراب ، و چندین رودخانه دیگه لحاظ نشدن.

  • علی در ۱۳ آذر ۱۳۹۶

    به ارومیه قلب کردستان به ارومیه شهرکردنشین تشریف بیاوریدوازمناطق دیدنی وتاریخی ان دیدن کنید…بژ ی کوردستان

  • سویوکیونگ در ۱۷ آذر ۱۳۹۶

    عالییییییییی😘😘😘😘

  • سویوکیونگ در ۱۷ آذر ۱۳۹۶

    خوب بود

  • مجتبی در ۱۷ آذر ۱۳۹۶

    خیلی لایک دارین با تقدیر وتشکر فراوان از شما

  • سعید در ۱۹ آذر ۱۳۹۶

    سلام. اسم روستای کورابلاغ ه اشتباه کوره‌جان وارد شده است لطفا اصلاح نمایید

  • ناشناس در ۱۹ آذر ۱۳۹۶

    یکی از رود هارو ننوشتن چون من در جدول ی سوال اومده یکی از رود های استان خوزستان که پنج کلمه ایه و دوکلمه اولش ک ر اخری هم ن

  • ناشناس در ۱۹ آذر ۱۳۹۶

    من همون ناشناس بالاییم لطفا اگه کسی جواب سوالو دونست بگه

  • اورمیه قلب آذربایجان در ۱ دی ۱۳۹۶

    ❤ اورمیه قلب آذربایجان ❤
    به دیار آذربایجان شهر زیبای اورمیه قلب آذربایجان تشریف بیارین
    یاشاسین آذربایجان
    یاشاسین اورمیه
    ❤ اورمیه قلب آذربایجان ❤

  • اورمیه قلب آذربایجان در ۱ دی ۱۳۹۶

    💖 اورمیه قلب آذربایجان 💖
    از دیار آذربایجان شهر زیبای اورمیه قلب آذربایجان دیدن کنید !!
    ما آذربایجانی ها بخصوص اورمیه ای ها یا همون‌ به اصطلاح ترکی ( اورمولوها) همیشه خون گرم و مهمان نوازین 💓.
    آذربایجان دیارنا ، اورمییه خوش گلیبسیز ‌.
    ترجمه از ترکی به فارسی:
    به دیار آذربایجان، شهر اورمیه خوش اومدین💓
    یاشاسین آذربایجان 💓
    یاشاسین اورمیه 💓
    💓 اورمیه قلب آذربایجان 💓

  • ارومیه قلب آذربایجان در ۱ دی ۱۳۹۶

    💖 اورمیه قلب آذربایجان 💖
    از دیار آذربایجان شهر زیبای اورمیه قلب آذربایجان دیدن کنید !!
    ما آذربایجانی ها بخصوص اورمیه ای ها یا همون‌ به اصطلاح ترکی ( اورمولوها) همیشه خون گرم و مهمان نوازین 💓.
    آذربایجان دیارنا ، اورمییه خوش گلیبسیز ‌.
    ترجمه از ترکی به فارسی:
    به دیار آذربایجان، شهر اورمیه خوش اومدین💓
    یاشاسین آذربایجان 💓
    یاشاسین اورمیه 💓
    💓 اورمیه قلب آذربایجان 💓

  • آرمان در ۱۹ دی ۱۳۹۶

    سلام.خسته نباشید عرض میکنم.فک کنم عبارت آلکاوا صحیح نمی باشد.و عبارت علیک آباد در نقشه های طرح تفصیلی و پیشنهادی شهر اشنویه با پیشنه ۳۵ سال قدمت موجود می باشد.

  • اورمیه آذربایجان در ۲۲ دی ۱۳۹۶

    یاشاسین گوزل آذربایجان
    یاشاسین گوزل اورمیه

    😍😍😍😍😍😍💖💖💖💖💖💖💖💖

  • سحر در ۲۳ دی ۱۳۹۶

    اولین باری بود که به مناطق ترک نشین سفر کردم شهر زیبای ارومیه بود.با مناطق بکر وطبیعت زیبا و هوای عالی

  • ترک وطن پرست در ۲۵ دی ۱۳۹۶

    با علی هستم که ارومیه را قلب کردستان می داند -اولا ارومیه اسمش رو خودشه:”

  • اورمیه قلب آذربایجان در ۲ بهمن ۱۳۹۶

    سنی چوخ سویوروم اورمیه 💓
    سن بنیم حیاتمسان اورمیه 💓
    عشقیم، نفسیم،جانیم:
    اورمیه آذربایجان

  • اورمیه قلب آذربایجان در ۲ بهمن ۱۳۹۶

    قاداین آلیم گوزل اورمیه❤
    ترجمه از ترکی به فارسی:
    فدای شهر زیبای اورمیه بشم.
    سنی چوخ‌ سویوروم اورمیه آذربایجان ❤
    یاشاسین آذربایجان💓
    یاشاسین اورمیه 💓

    ❤ اورمیه قلب آذربایجان ❤

  • م زعفرانيه در ۴ بهمن ۱۳۹۶

    دهکده توریستی زعفرانیه سبزوار در کنار جاده اصلی تهران مشهد قرارداره و اثار تاریخی متعددی داره توصیه دارم موقع رفتن به مشهد مقدس از این دهکده دیدنی بکنید حتی با یه روز هم تموم نمیشه واقا دیدنیس اثار ان عبارتند از کاروانسرای شاه عباسی – اب انبار – قهوه خانه قدیمی – ارگ – یخچال – چاپار خانه – اقامتگاه – قبرستان مسافران ابریشم – حمام قدیمی- کویر اماده افرود- پناهگاه گل ممد قهرمان داستان ده جلدی کلیدر رمان نویس بزرگ استاد محمود دولت ابادی-ابشار در شمال روستا – کال شور در جنوب روستا و…..

  • مختار نوربخش در ۶ بهمن ۱۳۹۶

    درود بر سیاهکل

  • جانیم تبریزیم در ۹ بهمن ۱۳۹۶

    هموطن اورمیه ای انقدر خودتو هلاک نکن اگه اورمیه قلب آذربایجان باشه که نیست یک نفر هموطن کرد نمیگه قلب کردستان قلب اونجایی هست که من اونجا نفس میکشم پس الکی خودتو خسته نکن . یاشاسین آزربایجان یاشاسین تبریزیم

  • مهدی صالحی در ۱۴ بهمن ۱۳۹۶

    سلام پیشنهاد می کنم از روستای اسجیل هم دیدن کنید و از طبیعت بکر آن لذت ببریدو از مهمان نوازی ساکنان آن بهره مند شوید.

  • اورمیه قلب آذربایجان در ۱۶ بهمن ۱۳۹۶

    یاشاسین آذربایجان ❤
    یاشاسین اورمیه ❤

    ❤ اورمیه قلب آذربایجان ❤
    ❤ اورمیه قلب آذربایجان ❤
    ❤ اورمیه قلب آذربایجان ❤

  • گوزل تبریز در ۱۶ بهمن ۱۳۹۶

    اورمیه عشق ، جان و‌ قلب آذربایجان هست.
    گوزل تبریزدن ، گوزل اورمییه سلام 💪💪💪
    تبریز ائلمیدی ❤ اورمیه سئوگلیمدی

    یاشاسین آذربایجان 💪
    یاشاسین تبریز 💪
    یاشاسین اورمیه 💪

    اورمیه قلب آذربایجان 💪💪💪💪💪💪

  • عشقیم تبریز در ۲۰ بهمن ۱۳۹۶

    با اون نفر با اون اسم تقلبی هستم این هلاک کردن نیست ❌❌

    یاری جانیم تبریز 😍
    یاری جانیم اورمیه 😍
    یاشاسین آذربایجان

  • آیدین در ۲۲ بهمن ۱۳۹۶

    تبریز قدمتی بیش از کوچ آریایی هابه ایران را دارد…
    همچنین تپه حسنلو و شهر خیاو…یا همون مشگین شهر تاریخی بیش از ۷ هزار سال دارد…و راجب اون دوست عزیز که فک میکنن اورمیه خاک کوردستان تخیلی میباشد…..ازربایجان اورمیه تبریز اردبیل زنجان و همدان یاشاسین…

  • اورمیه آذربایجان در ۲۳ بهمن ۱۳۹۶

    یاشاسین آذربایجان 💪
    یاشاسین تبریز 💪
    یاشاسین اورمیه💪
    یاشاسین اردبیل 💪
    یاشاسین زنجان 💪