پل تاریخی سردار زنجان

  • پل تاریخی سردار زنجان
  • پل تاریخی سردار زنجان
  • پل تاریخی سردار زنجان
ارسال تصاویر و توضیحات مناطق دیدنی و بکر شما و شرکت در مسابقه

پل تاریخی سردار مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زنجان، بر روی رودخانه زنجان رود واقع شده است. این پل قدیمی در سال قمری ۱۳۳۳ توسط سردار ذوالفقارخان اسعد الدوله پسر حسین قلی خان نظام‌ العداله روی روخانه زنجانرود ساخته شد و به پل قلتوق هم شهرت دارد.

ذوالفقارخان اسعد الدوله از متمکنین و متنفذین ولایت خمسه در عهد قاجار بوده که سرکردگی برخی از افواج این ناحیه نیز به وی واگذار شد و به روایتی دیگر در دوره قاجار توسط حاجیه خانم قمرتاج نامی ساخته شده است.

پل تاریخی سردار دارای تزئینات زیبایی است که چشم هر بیننده‌ ای را می‌ نوازد. این پل در میان پل‌ های سه گانه‌ ای که روی زنجانرود ساخته شده تنها پلی‌ است که دارای تزئینات معقلی زیبا در حاشیه طاق‌ ها و چشمه طاق‌ ها است.

این پل در گذشته به دلیل نزدیکی آن به دروازه جنوبی شهر به پل دروازه قلتوق نیز معروف بوده است.

تاریخ ساخت بنای پل سردار روی بدنه داخلی بزرگ‌ ترین طاق و در داخل قاب آجرچینی شده زیبا که ذکر مقدس یاعلی به صورت قرینه آن را در بر گرفته نقش شده است.

درازای پل حدود ۵/۷۹ متر و ارتفاع آن در بالاترین نقطه از سطح بستر رودخانه حدود ۱۲ متر و عرض آن حدود ۶/۴ متر است. پل دارای سه دهانه با طاق‌ های جناغی‌ ست که دهانه میانی از دهانه‌ های دیگر بزرگ‌ تر است.

در طاق‌ ها و بدنه بنا نیز آجرهایی به ابعاد پنج در ۲۵ در ۲۵ سانتیمتر به کار رفته است که سطح گذرگاه پل برای ارتفاع زیاد دهانه میانی، از وسط به دو طرف دارای شیب نسبتا تندی است.

با توجه به بقایای موجود به نظر می‌ رسد که بستر رودخانه در محل برپایی پل سنگ‌ فرشی داشته که این امر مانع از شسته شدن شالوده پل و بستر رودخانه در زیر پایه‌ ها، توسط جریان رودخانه می‌ شده است.

از دیگر نکات قابل توجه پل سردار تزیینات کاشی و آجری نمای شرقی آن است که در پل‌ های دیگر کمتر مشاهده می‌ شود و در ضلع شرقی پل تزییناتی با کاشی بر بالای دهلیزها و نوارهایی از کاشی در اطراف دهانه‌ های پل وجود دارد که نوار دهانه وسطی، یک نوار ۲۵ سانتی متری از کاشی و آجر لعاب‌ دار است و نوار دهانه‌ های جانبی، یک ردیف پنج سانتیمتری از کاشی به رنگ آبی است.

در ضلع جنوبی دهانه وسطی، در یک کادر مستطیل شکل، کتیبه‌ ای از آجر برجسته وجود دارد که در دو طرف آن، تاریخ ۱۳۳۳ و عبارت “یاعلی” به خط کوفی نوشته شده است.

روی پایه‌ های پل نیز دو دهانه با قوس تزئینی تعبیه شده است. پایه های پل به عرض ۶ متر از سنگ های تراشیده ساخته شده و از کف رودخانه حدود ۲ متر ارتفاع دارد. پایه‌ ها در هر دو جهت دارای آب بر هستند.

آب برهای جانب بالادست به صورت چند ضلعی و آب برهای پایین دست به طرز نیم دایره شکل گرفته اند. دهانه اصلی و بزرگ پل ۱۱٫۶ متر عرض و حدود ۸٫۵ متر از سطح آب ارتفاع دارد. دهانه های کوچکتر نیز ۵٫۵ متر عرض و ۵٫۱ متر از سطح آب ارتفاع دارد.

در این پل برای سبک کردن بنا، کاهش بار اضافی و صرفه جویی در مصالح ساختمانی، علاوه بر ایجاد دو طاق تزیینی (که به صورت پله ای رو به بالا بر دامنه شان افزوده می شود تا به طاقی گرد در یک قاب گوشه دار می رسند)، در اطراف طاق و هسته پل، فضاهای توخالی زیادی ایجاد کرده اند.

نکته قابل توجه در ساختمان این پل، دو فضای طاقداری است که در پایه های متکی به کناره های رودخانه – همانند دهانه های کوچکتر پل – ایجاد شده است.

این دهانه‌ ها امروزه از هر دو جهت پوشیده است و دقیقا مشخص نیست که آیا برای سبکترکردن پایه های پل ایجاد شده یا دهانه هایی بوده که بعد ها جهت بالا بردن استحکام پایه ها مسدود شده است.

این اثر در تاریخ ۱۸ مهر ۱۳۵۶ با شماره ثبت ۱۴۸۵ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



عبارت های مرتبط:


زیباترین مناطق مشابه:


منبع

1- همشهری آنلاین

2- ویکی پدیا

اطلاعات این مکان
آدرس
جنوب غربی شهر زنجان، پل روی رودخانه زنجان رود
نوع
پل تاریخی دوره قاجاریه
تاریخ ثبت در آثار ملی ایران
18 مهر 1356
شماره ثبت در آثار ملی ایران
1485

محبوب ترین مطالب

نظرات کاربران